Tanım
- Dönek, kararsız, vefasız (KB’de talih ve dünya için): “bu irsel yayıġ ḳılḳı ḳurtġa ajun” bu dönek, kararsız huylu kocakarı dünya; “ne irsel turur terk irikse tezer” (talih) ne dönektir, çabuk usanırsa kaçar; “yayıġ dünya irsel ḳutı ewrülür” kararsız dünyanın dönek kutu döner; “ınançsız ajun ḳılḳı irsel yayıġ” güvenilmez dünyanın huyu dönek, kararsızdır; “ayur ḳılḳım irsel inanma maŋa” (talih) der ki: huyum dönektir, bana güvenme. Tanıklar: KB5
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): irsel — yalın hâliyle 11 kez
Çekimli biçimler (0):
Bağlamlar
Bütün geçişler (11) →KB Kutadgu Bilig
11 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 399 | bu | irsel | yayıġ ḳılḳı ḳurtġa ajun / ḳılınçı ḳız ol körse yaşı uzun |
| KB 548 | yayıġ ol bu devlet iter hem buzar / ne | irsel | turur terk irikse tezer |
| KB 666 | özüm körkitür öz ḳılınçın saŋa / ayur ḳılḳım | irsel | inanma maŋa |
| KB 685 | münüm bu mini yalŋuḳ | irsel | tiyü / ayıġlap yorırlar kişike ayu |
| KB 1088 | yana ma saŋa aydım uş bu sözüm / ḳılınçım yayıġ tip ne | irsel | özüm |
| KB 3533 | yayıġ dünya | irsel | ḳutı ewrülür / negü birdi erse yana terk alur |
| KB 3542 | yana ḳılḳı | irsel | ḳılınçı yayıġ / begi birse turmaz tükel üç ayıġ |
| KB 4839 | ınançsız turur bu cefaçı ajun / yayıġ ḳılḳı | irsel | ḳılınçı otun |
| KB 5231 | bu alçı ajun ḳılḳı | irsel | yayıġ / usal bolma saḳlan yolı keḍ tayıġ |
| KB 6629 | ınançsız ajun ḳılḳı | irsel | yayıġ / uḳuşluġ özindin yıraḳ tur yıra |
| KB 6632 | üküş ḫalḳnı ıḍtı bu | irsel | ajun / köni yolda azdı kişi keḍ köre |
Aynı gövdeden maddeler
“irsel” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).