Tanım
- Arzu, istek, dilek; “arzu tilek” dilek ve arzu: “taḳı ma negü erse arzu tilek, bayat oḳ bolu birsü arḳa yülek” başka ne dilek varsa Tanrı destek olsun; “közün körmese arzu ḳolmaz köŋül” göz görmezse gönül arzulamaz. Tanıklar: KB3
- “arzu ni‘met” arzulanan nimetler: “tözü arzu ni’met tükel men yidim” bütün arzu ettiğim nimetleri yedim. Tanıklar: KB2
- “arzu ḳıl-” (Kuran çevirisinde) dilemek, istemek: “ol kün arzu ḳılġaylar anlar kim tandılar” o gün inkâr edenler (şunu) dileyecekler. Tanıklar: KuT
Bu maddenin anlamları farklı eserlerde tanıklanıyor. Anlam kayması listesi →
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): arzu — yalın hâliyle 94 kez
Çekimli biçimler (11):
Bağlamlar
Bütün geçişler (133) →KB Kutadgu Bilig
125 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 122 | taḳı ma negü erse | arzu | tilek / bayat oḳ bolu birsü arḳa yülek |
| KB 1260 | tözü | arzu | ni’met tükel men yidim / sewinçlig men sindin ay eḍgü iḍim |
| KB 3138 | erejlensü ilig tuçı inçrünü / tilek | arzu | kelsü özi tınçrunu |
| KB 4515 | közün körmese | arzu | ḳolmaz köŋül / közüŋ körse köŋlüŋ ḳolur ay oġul |
| KB 5613 | bayat birsü arzu tilekiŋ tükel / tükel ḳıldıŋ | arzum | aya eḍgü fal |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/17b1–3 | 42 ol kün | arzu | ḳılġaylar anlar kim tandı ḫilaf ḳıldılar yalavaçḳa eger teŋlesedi olar bir … |
| Ku. T. 26/68b2 | … adılar taḳı namaz ḳılsunlar seniŋ birle alsunlar tolumlarını hem sazlarını | arzu | ḳılur anlar kim tandılar eger osansa sizler sazlarıŋızdın metaʿlarıŋız[dın … |
| Ku. T. 26/83a2 | 123 ermez siziŋ arzularıŋız teg hem bitig iḍileri | arzuları | teg kim kim ḳılsa yawuzluḳ yanut bėrlür aŋa bulmaz ol taŋrıda aḍın dost ap … |
| Ku. T. 28/67a2 | 7 ançada vaʿde bėrür sizke taŋrı iki ögürde birini ol kim sizke | arzular | siz / sewdüŋüz bütünlükin tolımsıznı emgeksizin bolsa sizke tileyür taŋrı … |
| Ku. T. 38/52b2 | … kim cuhud boldılar eger aysa siz sizler dostlar-miz taŋrıḳa boḍunda mundın | arzu | ḳılıŋlar ölümni eger çın erse sizler |
Aynı gövdeden maddeler
“arzu” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).