Tanım
- Sarhoş olmak, esrimek: “esürse kişi tilwe munduz bolur” insan sarhoş olursa deli, aptal olur; “neçe eḍgü işler esürse ḳalur” sarhoş olunca nice iyi işler kalır; “ḳalı içtiŋ erse esürgü süçig” sarhoş edici şarap içtinse. Tanıklar: KB2
- (Mecazen) mest olmak, kendinden geçmek: “uluġluḳḳa esrüp kim aḫsumlasa” büyüklüğe mest olup kim kibirlenirse; “esürme bu beglik bile ay silig” ey zarif (kişi), bu beylikle esrime; “teŋri meŋisiŋe esürüp yoḳsuz üd ertürürler” tanrısal mutluluğa mest olup boş vakit geçirirler; “uluġ ögrünçü meŋike esürmiş munmış osuġluġ” büyük sevince, mutluluğa esrimiş, kendinden geçmiş gibi. Tanıklar: MaitKB2
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): esür- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (7):
Bağlamlar
Bütün geçişler (11) →KB Kutadgu Bilig
8 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 2099 | esürse | kişi tilwe munduz bolur / bu tilwe işi kör ḳaçan tüz bolur | |
| KB 2101 | neçe ḳılġu işler bor içse ḳalur / neçe ḳılmaġu iş | esürse | kelür |
| KB 2650 | biliglig bor içse biligsiz bolur / bilgsiz | esürse | aḍın ne ḳalur |
| KB 2658 | ḳalı içtiŋ erse | esürgü | süçig / köŋül sırrı açtı çıḳardı içig |
| KB 6140 | uluġluḳḳa | esrüp | kim aḫsumlasa / ḳara yir ḳatında ḳıyın yir basa |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.103.27–36 | … i yėrinte erigme teŋriler ... teŋri katunları tünin künin teŋri meŋi--siŋe | esürüp | yoḳsuz üd ertürür--ler erser ... neçe neçe kşan üdler ertser ança ança edg … |
| 1a-11–16 | … ı ḳat tŋri yėrinte erigme tŋriler tŋri ḳatunları tünün künün tŋri meŋisiŋe | eşürüp | yoḳsuz öd ertürürler erser neçe neçe kşan ödler ertser .. ança ança edgüli … |
| Mai.T-11.11b.13–22 | ötrü bodiswtn(ı)ŋ ḳaŋı brḫmayu purohit uluġ ögrünçü meŋike | esürmiş | munmış osuġluġ bolup tŋriler iligleriŋe oḳ teginç bėrmişleriŋe bodiswt-aġ … |
Aynı gövdeden maddeler
“esür” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).