İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu

ḫıyanet isim

13 geçiş 4 biçim 2 eser KuTKB Anlam haritasında göster

Tanım

  1. Hıyanet, hainlik: “bolmaġıl ḫıyanet ḳılġanlarḳa ḫasm” hainlere savunucu olma; “ol taŋrı sewmez kim kim bolsa ḫıyanet ḳılġan” Tanrı hain olanı sevmez; “bilür közler ḫıyanetini” gözlerin hainliğini bilir; “ḫıyanet ḳayu yirde ursa aḍaḳ / asıġ birgü barça ḳaçar” hıyanet nereye ayak basarsa fayda kaçar; “ḳalı bolsa begler ḫiyanet köŋül” beyler hain gönüllü olursa; “hemişe köz tutar sen ḫiyanetleri üze” onların hainliklerini hep görürsün. Tanıklar: KuT4KB2

Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.

Madde başı ve biçimler

Madde başı (sözcük başı): ḫıyanet — yalın hâliyle 10 kez

Çekimli biçimler (3):

KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası

9 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
Ku. T. 26/72b3 … rle hükm ḳılmaḳ üçün boḍun ara anıŋ birle kim körkitti saŋa taŋrı bolmaġıl ḫıyanet ḳılġanlarḳa ḫasm
Ku. T. 26/73b1–3 107 tartışmaġıl anlardın kim ḫıyanet ḳılurlar özleriŋe ol taŋrı sewmez kim kim bolsa ḫıyanet kılġan yazuḳluġ
Ku. T. 27/27b2 … unıttılar ülüşni andın kim pend bėrildiler anıŋ birle hemişe köz tutar sen ḫiyanetleri üze meger azḳına olardın keçürgil olardın yüz ewürgil ol taŋrı sewer eḍgü …
Ku. T. 28/78b1–3 27 ey anlar kim bittiler ḫıyanet ḳılmaŋ taŋrıḳa hem yalavaçḳa ḫıyanet ḳılmaŋ emanetleriŋizke sizler bilür sizler
Ku. T. 38/24a1 … daşlarımıznı anlar kim üstendiler bizke iman birle ḳılmaġıl köŋülleri içre ḫıyanet anlarḳa kim taptılar ey iḍimiz sen ked rahim sen

KB Kutadgu Bilig

4 geçiş · bu eserdeki bağlamlar
KB 2011 ḳalı bolsa begler ḫiyanet köŋül / boḍunḳa asıġ bolmaz andın töŋül
KB 2865 ḫıyanet ḳayu yirde ursa aḍaḳ / asıġ birgü barça ḳaçar keḍ yıraḳ
KB 2866 ḫıyanet kişi ḳayda sunsa elig / teŋiz erse suġlur ḳurıtur yirig
KB 5532 eminig ḫıyanet bile ḳatmaġıl / yaraġlıġ yaraġsız bile tutmaġıl