Tanım
- Hasım, düşman; davacı, karşı taraf: “bolmaġıl ḫıyanet ḳılġanlarḳa ḫasm” hainlerin savunucusu olma; “keldi mü saŋa ḫasm ḫaberi” davacıların haberi sana geldi mi; “ḳorḳmaġıl iki ḫasm küç ḳıldı birimiz taḳı birke” korkma, iki davacıyız, birimiz ötekine haksızlık etti; “bayat ol saŋa ḫasmı andın sıŋar” o yandan Tanrı sana hasımdır; “anıŋ ḫasmı teŋri turur ay ilig” ey hükümdar, onun davacısı Tanrı’dır; “köŋül sınsa ḫaşmı bayat” gönül kırılırsa davacısı Tanrı’dır. Tanıklar: KuT3KB3
ḫaşı, ḫaşım, ḫaşmı (KB) yazımları da bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): ḫasm — yalın hâliyle 3 kez
Çekimli biçimler (4):
Bağlamlar
Bütün geçişler (8) →KB Kutadgu Bilig
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 3351 | boḍun köŋli yuwḳa küḍezmeki sarp / köŋül sınsa | ḫaşmı | bayat ‘adli tap |
| KB 3526 | bayat men tigüçi kişide | ḫaşı | / ajun ḳoldı bardı ol it saḳışı |
| KB 4529 | ayı artuḳ emgek tegürme aŋar / bayat ol saŋa | ḫasmı | andın sıŋar |
| KB 5260 | ḫaşım | ḳılma özke yime tökme ḳan / bu iki yazuḳkḳa ulır çıḳsa can | |
| KB 5489 | müsülmanḳa yaḳma tegürme elig / anıŋ | ḫasmı | teŋri turur ay ilig |
KuT Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası
3 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Ku. T. 26/72b3 | … boḍun ara anıŋ birle kim körkitti saŋa taŋrı bolmaġıl ḫıyanet ḳılġanlarḳa | ḫasm | |
| Ku. T. 34/53a3 | 21 nek keldi mü saŋa | ḫasm | ḫaberi ançada aġdılar mihrabḳa |
| Ku. T. 34/53b1 | 22 ançada kirdiler Davudḳa ḳorḳdı olardın; aydılar: ḳorḳmaġıl iki | ḫasm | küç ḳıldı birimiz taḳı birke kesgil biziŋ ara könilik birle küç ḳılmaġıl k … |
Aynı gövdeden maddeler
“hasm” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).