Tanım
- (Olumsuzda ve koşulda) yapabilmek, başarabilmek, işi yoluna koyabilmek: “ögi bolmasa er itümez işig” aklı olmayan adam işi başaramaz; “bu ikin itümese ḳoḍġıl bilig” bu ikisi işi görmezse bilgiyi bırak (kılıca sarıl); “bolu birmese ḳul itümez uzun” (beyine) yardım edilmezse kul uzun süre başaramaz; “ecel tutsa öknür itümez işi” ecel gelince pişman olur, işi yoluna girmez. Tanıklar: KB4
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: orta. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): itü- — yalın hâliyle geçmiyor (fiil gövdesi)
Çekimli biçimler (3):
Bağlamlar
Bütün geçişler (5) →KB Kutadgu Bilig
5 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 222 | bu ikin | itümese | ḳoḍġıl bilig / ḳılıçḳa tegürgil sen ötrü elig |
| KB 1143 | öküş neŋke toḍmaz közi suḳ kişi / ecel tutsa öknür | itümez | işi |
| KB 2471 | köŋül bolmasa er körümez işig / ögi bolmasa er | itümez | işig |
| KB 3123 | neçe beg ḳatıġlansa yalŋuz özün / bolu birmese ḳul | itümez | uzun |
| KB 4838 | aġır sawçılarıġ iletti ölüm / aḍın kim | itügey | ot em ya tolum |
Aynı gövdeden maddeler
“itü” ile başlayan öteki madde başları (türevler ve birleşikler; biçimsel benzerlik, köken ilişkisi kesin değildir).