Tanım
- Hazırlanmak, donanmak; kendini ve işini düzene koymak: “ölüm kelmez erken ölümke itin” ölüm gelmeden ölüme hazırlan; “usanma yarınlıḳ işiŋni itin” gevşeme, yarınki işine hazırlan; “işiŋni itingil yetürgil bilig” işini düzene koy, bilgiye eriş; “uzun yol yorırḳa itingü kerek” uzun yola çıkan hazırlanmalı; “saŋa barġu erse itingil itig” gideceksen hazırlığını yap; “yaġıḳa börike itinsü tolum” düşmana, kurda karşı zırhını kuşansın; “uzun ḳalġu ermez iş itnip yorı” uzun kalınacak değil, işini hazırlayıp yürü; “sewüg can yuluġlap özüm itneyin” sevgili canımı feda edip kendimi hazırlayayım; “bilig bolmasa er işin itnümez” bilgi olmazsa insan işini düzene koyamaz; “ḳışḳa itin kelse” (DLT) kışa hazırlanıp gelse; “yaġı bolup itinü yaratunu umaduk” (KT) düşman olup kendini düzene koyamadı. Tanıklar: KTKB9DLT
- Süslenmek, bezenmek: “itindi ḳolı ḳaşı kök al keḍip” (bahar) yeşil, kırmızı giyinip süslendi; “başlarınta … hua çeçek itinmiş” (Mait) başlarına çiçek takınmış. Tanıklar: MaitKB
KB’deki itn- (itnip, itneyin, itnür, itnümez) ve Mait’teki itlin- yazımları da bu maddede.
Derlemdeki bağlamlara bakılarak yazılmış özgün tanım (yazar: Claude (yapay zekâ)); güven: yüksek. Editör denetimi bekliyor.
Madde başı ve biçimler
Madde başı (sözcük başı): itin- — yalın hâliyle 6 kez
Çekimli biçimler (12):
Bağlamlar
Bütün geçişler (29) →KB Kutadgu Bilig
25 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KB 69 | yazı taġ ḳır oprı töşendi yaḍıp / | itindi | ḳolı ḳaşı kök al keḍip |
| KB 1366 | ölüm tutmaz erken oḍun ay ilig / işiŋni | itingil | yetürgil bilig |
| KB 2028 | saḳ er tutçı | itnip | usalıġ busar / usal bolmaġınça yaġıġ kim basar |
| KB 3631 | bu bulmış künüŋ barı ḳılma yawa / ölümke | itingil | tapuġ ḳıl iwe |
| KB 5594 | yaġıḳa börike | itinsü | tolum / aḍaşḳa bolup öz yaġılsa ölüm |
Mait Maitrisimit Nom Bitig (Hami)
2 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| Mai.Tek.014.01–03 | son = 218 ... ar / / - ... ... - / / / sav s / / ... ... - / / oḳ | itlinip | bardı.. |
| Mai.Tek.112.31–38 | … n--(lıg) ... - / sekler başlarınta (kızartmış ör)tlüg temirlig hua (çeçek) | itinmiş | ... kayusı örtlüg (temirli)g orunluḳlar üze olur--(urlar) |
KT Kül Tigin Yazıtı
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| KT D 10 | y(a)ġı bol(u)p : | it(i)nü | : y(a)r(a)tunu : um(a)duḳ : y(a)na : iç(i)km(i)ş : / bunça : iş(i)g küç(ü) … |
DLT DLT’deki Türkçe parçalar
1 geçiş · bu eserdeki bağlamlar| DLT I, 82 | Ḳışḳa | itin | kelse ḳalı ḳutluġ yay / Tün kün keçe alknur öḍlek bile ây |