İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

çak

3 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
100
geçiş
37,1
milyonda
3
biçim
3
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Şine Usu Yazıtı1841,0
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi9840,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

ŞU —
Mait D 0,00
EÇS D 0,88

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: çâk) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
zehresi454713,2911,666,71717,2
hâk143911,6910,243,74176,8
zehreleri8811,2511,722,83130,1
bakmağa75210,568,832,6472,7
şerha42210,079,262,0044,2
âdemin154019,946,983,84116,2
devâbâtdan329,9112,301,7348,8
zehremiz339,9011,721,7348,8
bakanın349,8811,301,7344,3
sayhadan359,8710,981,7342,0
edemeyüp61209,807,402,4350,0
akıllar3119,799,851,7335,9
baksa3129,789,721,7335,3
ecel4539,747,991,9936,7
edenin4789,527,431,9933,5
cür’et61819,456,802,4345,0
âdemlerin41069,316,991,9831,0
pâymâli3649,237,301,7224,6
pâyı31058,916,591,7121,6
gören31438,666,141,7119,7
yeri53458,525,612,1929,2
aklı42788,445,601,9623,3
etse42808,435,591,9623,2
küffârın43908,065,111,9420,6
zemîn32688,065,241,6916,0
zîri32778,035,191,6815,8
olur416.0127,784,526,12180,9
aşağı111.6357,704,503,1747,9
istimâ56927,694,612,1422,4
nazar35537,234,191,6411,8
âhir47757,234,121,8915,4
desti37496,863,761,6010,1
âdem103.7176,423,182,8126,4
oldu63.3615,832,592,0411,6
etdiler31.9885,562,351,395,0
olup2417.2815,502,233,8536,8
tâ32.6735,151,921,273,6
her45.9674,431,181,122,1
edüp1123.9573,910,631,181,8
andan38.9483,440,180,200,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (100) →
EÇS IV 268b … en düşmanın zehresi çâk u zahm-ı pây-ı devâbâtdan zemîn çâk çâk olup gubâr-ı gerd-i siyâh ebr-i kebûda dûd-ı siyâh gibi pey …
EÇS IX Y130a … r sâ‘ika ve ra‘d u berk kopar kim ba‘zı fukarâların zehresi çâk olup cümle çerâğlar sönüp bir rîh-i sarsar zemîni sarsup ta …
EÇS VI 168b … mışlardır. Bu yoldan âdem geçerken aşağı nazar etse zehresi çâk olur. Üç bin adım aşağısı gayyâ ve derk-i esfel deresinden …
EÇS X Y232b … ın havaya doğancı pefterisi-misâl perrân edüp hasırları çâk çâk edüp herîfler bî-cân olurlar.
EÇS VI 165a … atılmak değil aşağı bakmağa cür’et edemeyüp zehresi âdemin çâk ve menzil-hâk olur, zîrâ bu cisrin kaddi tâ aşağı rûy-ı âba …
EÇS I 193a … eri yapmışlar kim Allâhümme âfinâ gören âdemlerin zehreleri çâk olur. Her bir yaban âdemleri beşer ve altışar pranka zencîr …
Mait amtı çaḳ sekiz tümen yaşlıġ tınlġlar erürler
EÇS VIII 317a … bir mahpeshânedir kim görenin aklı gidüp vücûd-ı benî âdem çâk çâk olur. İçinde giriftâr-ı bend-i zencîr olanların nakille …
EÇS VIII 251a … zık-ı kâmil iken ol dahi girîbân-ı ömrün dest-i ecele verüp çâk çâk etdirüp yeri zîr-i hâk olup Peçoy-ı dilcûy şehrinin Seg …
EÇS VIII 362b … âğlı ve sîne-i uryânları bağlı olup sîne-i pür-kîneleri çâk çâk şerha şerha olup bî-pîrehen pâ-bürehne ve ser-bürehne abdâl …