İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ḫali

10
geçiş
3,7
milyonda
21.760.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
10
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Kutadgu Bilig795,2
Atebetü’l-Hakâyık2725,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,00
KB D 0,15
AH D 0,33

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: hali) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
boḍun31799,029,141,7332,2

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“ḫali” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (10) →
KuT T. 25/1a1 119 ayurlar: bittimiz. ḳaçan ḫali bolsalar ısrurlar siziŋ üze ernekleri uçını öwkedin ayġıl: …
KB 6347 … GDÜLMİŞKE / / oḳıdı ilig bir kün ögdülmişig / ayıttı boḍun ḫali il kün işig
KB 6351 … CEVABI İLİGKE / / yanut birdi ögdülmiş aydı ay beg / boḍun ḫali eḍgü du‘a artġu teg
KB 6236 … BI İLİGKE / / yanut birdi ögdülmiş açtı sözin / ḳadaşı igi ḫali ne erdükin
AH 89–92 … en körki ‘aḳl ol süŋekniŋ yilig biligsiz yiligsiz süŋek teg ḫali yiligsiz süŋekke sunulmaz elig
KB 6405 uḍırmu üni yoḳ ya tınmaz tını / negü erki ḫali biligli ḳanı
KB 765 … TIN AYUR / / ilig bir kün oldrup özi yalŋuzun / ewin ḳıldı ḫali irikti özün
KB 6348 ayur il hali ne boḍun ḫali ne / negü teg keçer emdi öḍlek küpe
KB 6280 negü erki ḫali köreyin anıŋ / tirig barmu erki ḳadaşım meniŋ
AH 221–224 … ḳol ḳuçar teg yana terk ḳaçar yayınḳı bulıt teg ya tüş teg ḫali dirėngsiz keçer baḫt ya ḳuş teg uçar