İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

‘ilm

80
geçiş
29,6
milyonda
2
biçim
2
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası378,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi7731,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,49
EÇS D 0,76

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ilm) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
tâlibi154012,0010,633,87197,8
mübâhasei93011,3910,303,00113,7
hilm71011,3211,532,64104,7
ma‘rifet61389,827,522,4450,9
yegânei3409,688,301,7328,8
fâzıl41159,397,201,9932,1
hikmet31019,096,971,7223,1
hazînei31069,056,901,7222,8
tahsîli31079,046,891,7222,8
ümmetden31398,816,511,7121,2
sulehâyı32078,425,931,7018,8
kimesne44367,995,271,9521,5
ulemâ33557,825,161,6815,6
ehli111.7917,594,693,1950,7
cem31.2146,253,381,578,7
sâhibi41.6906,213,321,8011,2
birer52.6815,892,981,9511,9
ü1411.2955,332,393,0323,9
cemî‘i43.6875,122,191,565,9
biri32.8195,082,171,354,4
u1717.4344,992,043,1222,6
ile2023.7694,781,833,2122,3
zîrâ33.5894,741,821,243,3
edüp1923.9574,691,743,0619,5
içinde34.2734,501,571,152,5
ederler34.5654,401,471,112,3
niçe47.0564,201,261,162,3
her35.9674,021,080,911,3
ammâ715.2293,910,951,282,5
vardır38.5683,510,560,560,4
olup617.2813,500,550,780,8
bin412.2673,410,460,550,4
cümle621.1973,210,260,400,2
ve39147.9193,110,150,630,4

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (80) →
EÇS I 98b–99a … zevî bir künc-i fenâyı ihtiyâr etmiş bir ihtiyâr ve tâlib-i ilm ve sâhib-i hilm kimesne idi. Kuddise sırruhu. 99a Ve,
EÇS III 91b–92a … e-i musannıfîni vardır. Zîrâ hevây [u] heves kânı değildir, ilm [u] hilm kânıdır, zîrâ reşîd u necîb sıbyânı ve üç yüz aded …
EÇS X Y27a … in‘âm eylerdi kim câmi‘-i Ezher nâ-tamâm iken cümle tâlib-i ilm anda cem‘ olurlardı.
EÇS VI 67a … 'dir. Haremi gâyet müferrihdir kim cânib [ü] etrâfı tâlib-i ilm hücreleridir. Andan yine Seget kapusunun iç yüzünde
EÇS X Y3b … sır'a melik oldu. Hekîm-i mâhir ve kehene-i sâhir idi ve bu ilm ile cümle esedleri kendüye musahhar edüp tahtını esedlere v …
EÇS X Y53b … zuna aldı. Zîrâ Sultân Tumanbay hâfız-ı Kelâmullâh ve ehl-i ilm ve âdil idi. Hattâ Âdiliyye anın binâsı Q 179a olmağile a …
EÇS III 157a … Bâyezîd-i Velî asrında Kemâl Paşazâde Ahmed Çelebi tâlib-i ilm iken bu Edirne şehrine seyâhatle gelüp bu medînede meks edü …
EÇS I 156b … ri Hazret-i Dânyâl'dır. Hazret-i Cibrîl-i Emîn'den tahsîl-i ilm edüp reml ile mu‘cizesin beyân ederdi. Andan,
EÇS X Y281a … câmi‘ içre evkât-ı hamsede ulemâ mâl-â-mâl olup mubâhase-i ilm ederler. Sulehâ-yı ümmetden kimseler dâ’imâ hâzırdır.
EÇS II 335b–336a … düv-küş ve server-i hünerver ve dilâver, er kişi idi. Gerçi ilm u fazîlet u bâhire sâhibi değil idi, ammâ şehbâzlık ile kuv …