İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

aḍaḳ

14
geçiş
5,2
milyonda
16.948.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
13
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası252,5
Kutadgu Bilig12163,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,33
KB D 0,76

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: adak) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ursa33610,9410,971,7340,0

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“aḍaḳ” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (14) →
KB 5046 köŋülsüz ḳayu yirke maŋsa aḍaḳ / neçe yir yaḳın erse boldı yıraḳ
KB 2369 yaġıḳa yalıŋ teg neŋiŋ almasu / uzatsa basıttıŋ yiti ḳıl aḍaḳ
KB 1855 yiti közlüg ol kör baḳışı yıraḳ / ḳayu işke tegse bekitür aḍaḳ
KB 3324 ḳayu işke arzu yorısa tilek / aḍaḳ ursa buldı ol arzu yülek
KB 2390 yaġı ḳaçsa tap ḳıl eḍerme yıraḳ / ḳalı yandru yansa ḳaçumaz aḍaḳ
KB 3659 aḍaḳ birdi iki yorıġu üçün / berü maŋsa biri naru maŋ küçün
KuT T. 36/91b2 8 Eşitür taŋrınıŋ nişanlarını oḳınur anıŋ üze yana aḍaḳ tiker boynaġu ançaḳlı eşitmez teg anı müjde bėrgil aŋar açı …
KB 4208 adaşıġ asıġ yas içinde sına / bu yirde aḍaḳ tikse bek tut sene
KB 6383 tiken ol uḳuşluġḳa dünya tolu / aḍaḳ ursa yirke kirür saḳlaġu
KB 3568 közi suḳ serimsiz usayuḳ özüŋ / meŋin tattıŋ erse aḍaḳ berkitür