İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

can

5 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
1.260
geçiş
467,0
milyonda
5
biçim
5
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kül Tigin Yazıtı1509,2
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
Kutadgu Bilig63856,4
Dede Korkut Kitabı24739,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi1.171478,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KT D 0,00
KuT D 0,00
KB D 0,74
DK D 0,31
EÇS D 0,90

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: cân) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
tâze15033711,596,9012,141.217,5
sohbetleri8411710,977,599,12800,8
havliyle656010,668,188,03727,1
gönülden505210,298,017,04542,3
bulup7181910,134,548,06316,9
atup5136610,015,226,95277,2
dilden42989,996,846,42336,3
râhatı40749,947,186,28345,5
sohbeti371319,776,246,00258,5
baş526969,774,326,85216,6
halâs519279,583,886,66182,0
bercehennem28249,488,295,27313,1
düşüp375159,424,275,77151,2
sıçrayup24429,247,264,87211,1
derûnı381.0369,083,305,54106,6
bulur253498,994,264,74102,0
dermedhi201528,865,144,35106,2
sewüg18458,826,744,20140,9
hayâtı191748,764,874,2193,6
buldular16668,636,023,94106,2
hammâmı361.7758,602,444,8963,6
bâzârına15418,566,613,83114,1
hemân593.8658,562,035,8077,7
dil172258,554,343,9271,1
havli14188,497,703,72137,5
herkes185208,373,213,7848,6
bulduk13528,346,063,5587,2
etdik218758,332,683,8743,1
memi13918,305,263,5171,3
istimâ186928,242,803,6339,4
başıma12648,215,653,4072,8
bulurlar12828,195,293,3866,4
u16317.4348,161,327,67104,8
kurtarup11228,147,063,2992,6
atdılar11508,105,883,2670,6
buldu111058,044,813,2053,3
küffâr221.6037,981,883,4125,4
arslan123087,973,383,1335,0
hammâmâtı10477,975,833,1163,4
küffârdan101167,904,533,0344,5

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (1.260) →
EÇS VIII 289a … sultânîde bir guruşa çıkdı, ol dahi bulunmaz. Her şey gûyâ cân otu oldu, zîrâ küffâr-ı hâkisârın donanma gemileri Girit ce …
EÇS III 150a … stânı aynu'l-hayât-ı Tunca cümle eşcârât [u] müsmirrât tâze cân bulup gûyâ her bâğ-ı İrem'i Merâm-ı Konya olur. Tâ bu merte …
EÇS VI 141a Der-medh-i hammâm-ı râhat-ı cân: Olandası iki aded hammâm-ı gâsılândır.
EÇS VII 171a … erine, ya‘nî arabalarına kondurup ol gece âteş kenârlarında cân sohbetleri etdik.
EÇS VII 111a … liyle nehr-i Özü'ye kendümüz urup karşu Şâhînkirmân'a geçüp cân kurtarup niçe yüz atlarımız ve gâzîlerimiz suda yaldadırlar …
EÇS VIII 307a … olmak ile ve ölümden halâs olduklarının şükrânesine hırz-ı cân ile Ferhâd-vâr çalışup üç yılda gücile kazılan niçe yüz bin …
EÇS IX Y118a … i Yûnâniyân ki tevârîh-i kadîmlerdir hubût-ı Âdem'den evvel cân u cin kavmi havâdisâtların bile hâlâ bu âna dek cemî‘i vakâ …
EÇS VII 8a … akdığımız âdemler de anlar dahi bir kerre derûn-ı dilden ve cân u gönülden bâng-ı Muhammedî sadâsına rehâ buldurunca hemân …
EÇS IV 236b … yanında sehelce felekden kâm {alup} cümle aşâ’ir beğleriyle cân sohbetleri edüp Hüseyn-i Baykara zevkleri edüp cümle ahibbâ …
EÇS VI 109b … anın yüzbaşısı imiş, ceng-i Ciğerdelen'de ciğeri delinmeden cân kurtarmış bir müdebbir âdem imiş. Kal‘anın ba‘zı ahvâlleri …