İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

hakim

4 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
445
geçiş
164,9
milyonda
4
biçim
3
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası4105,0
Kutadgu Bilig227,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi439179,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,24
KB D 0,33
EÇS D 0,85

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: hâkim) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
nasb2210110,377,374,66186,2
biemrillâh173429,475,244,0191,2
batlîmûs9419,257,382,9876,3
ağasıdır7378,897,162,6357,0
sekizinci81338,835,512,7746,0
üçüncü103228,744,563,0344,3
ikinci92888,654,572,8740,0
feylekos6508,636,512,4243,0
tarafından169008,613,753,7053,9
yedinci71628,565,032,5635,6
birinci6988,505,542,4034,7
kethudâsıdır5138,488,192,2349,0
zâbitleri5178,477,802,2345,7
mısır’da126828,453,743,2040,2
şehzâde83498,374,122,6730,8
altıncı61558,364,872,3729,2
müstakil61708,324,742,3628,1
şer‘i61898,284,592,3526,9
kadı62318,184,302,3324,5
zâbıt4118,178,111,9938,6
subaşısıdır4128,167,981,9937,8
boybeği4148,167,761,9936,3
ağadır4328,106,571,9829,0
otuz107738,073,292,8427,8
beşinci51858,024,362,1320,8
hükm51928,014,302,1220,5
ocağından4658,015,541,9623,2
onuncu4727,995,401,9522,3
olmasa4767,975,321,9521,9
izni4807,965,241,9521,5
yed4837,965,191,9521,2
bekavli52247,944,082,1019,0
yerli41127,884,761,9318,8
mu‘ammer52727,843,802,0817,1
paşadır367,778,571,7331,5
râbıt377,768,341,7330,2
nakîbü’leşrâfdır3127,757,571,7226,3
vaz‘ı41677,744,181,8915,7
dokuzuncu3257,716,511,7121,5
kalîmûn3257,716,511,7121,5

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (445) →
EÇS VI 79a Ve bir hâkim yerli kulu subaşı[sı]dır.
EÇS IV 339a Evvelâ otuz üçüncü hâkim sağ kolağası cümle bin beş yüz askere mâlikdir.
EÇS X Y450b … ının kuyuya atdıklarına kalmayup herbirine birer ülke verüp hâkim eyledi. Ana baba bir karındaşı olan İbn Yâmen mukaddemâ Haz …
EÇS X Y18b Ve yine ol asırda Hulâgû Hân derdinden âl-i Abbâsiyân'dan Hâkim Bi-emrillâh Mısır'da Kal‘atü'l-Kepş'de sâkin idi. Kırk bir …
EÇS X Y282a … âm'dır, Hâm oğlu Bayzar'dır, ve Bayzar kayın babası Kalîmûn Hakîm Kâhin ile ba‘de't-tûfân Hazret-i Nûh'dan me’zûn olup Eski M …
EÇS I 129b Altıncı hâkim, muhtesibdir.
EÇS IV 367a … ve erbâb-ı zu‘amâ yokdur. Ammâ a‘yân u eşrâf çokdur. Ve bir hâkim dahi yüz elli akçe pâyesiyle kazâdır. Cümle (---) aded nâhi …
EÇS I 31a–31b "Ya biz size şehr-i 31b Ma‘nisa'da hâkim iken Akka kal‘asın küffâr aldığına gam yemen İslâmbol'u fet …
EÇS VIII 251b … ren âdemin aklı perîşân olur. Bu ûd ağacından mebnî kubbede hakîm Eflâtûn-ı ilâhî şeb çerâğdan bir kandîl asmış. Câmi‘in gün …
EÇS I 15a–15b … tânlı kurâ ve kasabâtlar birbirlerine muttasıl olmuşdu. Bin hâkim yoroz şehir hâricinde hükm ederdi. Ve bin hâkim kal‘a içre …