İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

hamd

155
geçiş
57,4
milyonda
2.136.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
18
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası378,8
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi15161,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,29
AH D 0,00
EÇS D 0,93

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: hamd) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
senâ7317112,849,868,53893,1
senâlar82510,519,442,8291,7
sadlek72010,369,572,6481,7
allâh’a99510,207,692,9978,9
hâlıkı5399,728,122,2347,0
lek4219,548,702,0041,1
bârî’ye4239,528,561,9940,3
şükr5709,517,282,2240,9
sad4379,427,881,9936,2
bîçûn’a369,2510,091,7337,8
perverdigâr’a369,2510,091,7337,8
olsun177609,255,614,0499,4
şükür4639,237,111,9931,8
tesbih3169,178,671,7330,7
hudâ’ya3718,766,521,7121,3
cû3728,766,501,7121,2
olduğuna3978,616,071,7119,4
cenâbı117878,584,933,2154,1
etdim96568,514,902,9043,9
guzât42258,435,271,9521,5
cümlemiz31518,335,431,6916,8
def‘i32288,004,841,6714,4
dediklerinde32437,954,751,6714,0
sana43917,914,481,9117,2
görüp78467,844,172,5027,3
ü7911.2957,823,938,30287,5
edelim33017,754,441,6512,8
ederken59447,223,532,0415,4
safâ35277,173,631,599,6
süvâr36087,013,421,578,8
zâhir36416,953,351,568,5
etdiler81.9886,933,132,5120,6
halâs49276,923,231,7910,8
ederek82.0896,873,062,4919,9
dedikde49686,873,171,7810,5
etdi82.1516,833,022,4819,5
edüp7423.9576,652,757,32159,5
bin3612.2676,572,675,0673,6
deyü136.0076,112,242,8419,9
hakîr52.3016,062,241,767,7

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“hamd” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (155) →
EÇS VI 109a … Uyvar'da bir katre sudan nâm [u] nişân kalmayup cümle guzât hamd ü senâ etdiler. Ammâ hakîkatü'l-hâl suyu kesmeğe cümle aske …
EÇS VIII 326a–327a Evvelâ hamd ol Hâlık-ı Bîçûn'a kim bu sene-i mübârekde Kandiye kal‘asın …
EÇS IX Y319a–Y319b … ‘lîm edüp tenâvül etdiler, def‘-i cû‘ edüp Rabbü'l-âlemin'e hamd etdiler. Sâhib-i Tuhfe kavli üzre ibtidâ Hazret-i Âdem edîm …
EÇS VI 188a … una ve niçe bin küffârların bu yüzden gark-ı âb olduklarına hamd ü senâ etmeyüp,
EÇS VII 92a … akların çıkarup benim verdiğim kâğıza doğru gûyâ secde edüp hamd etdiler.
EÇS X Y450b … ân cenbinde babası Hazret-i Ya‘kûb'un yanında defn etdiler. Hamd ol Hâlık'a kim anı dahi birkaç kerre ziyâret etdim.
EÇS VI 113b … eni bir iç gulâmı pâyesiyle gönderüp huzûr-ı şerîfine gelüp hamd [ü] senâ ol Allâh'a kim mübârek cemâl-i bâ-kemâliniz görüp …
EÇS VIII 374b … kudret [u] nusret senindir. Bu gazâda hikmetin vardır" deyü hamd ederken hemân leşler içinden Miloş Koblaki nâm bir kefere k …
KuT T. 35/55b1–3 … i rast turur yarlıḳatu ḳolġıl yazuḳuŋnı tesbih ḳılġıl iḍiŋe hamd aytu kėçelik hem ertelerde
EÇS X Y145b–Y146a … pkırmızı kan gibi çamur gibi su zâhir oladüşer. Cümle ulemâ hamd edüp iki gün iki gecede hâfız-ı Kur’ânların tilâvet etdikle …