İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

hikmet

olası alıntı: Arapça–Farsça Tüm bağlamlar →
101
geçiş
37,4
milyonda
3.216.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
16
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası252,5
Kutadgu Bilig227,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi9739,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,33
KB D 0,33
EÇS D 0,85

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: hikmet) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
hey’et63810,479,042,4464,3
lokmân’dan389,8210,291,7338,1
hilm3109,799,971,7336,5
yegânei3409,457,971,7327,4
ilm3779,117,021,7223,4
hazînei31068,896,561,7121,5
tarh31258,766,321,7120,5
ilmi118288,605,473,2462,2
aceb44058,025,041,9420,3
bunda71.5767,103,892,4724,8
hem49057,033,881,8614,1
ehli31.7915,702,481,425,4
binâ53.5235,502,241,767,7
olur86.0125,422,152,1911,5
gün43.3005,272,021,515,2
oldu43.3615,241,991,505,1
cemî‘i43.6875,111,861,454,5
kerre32.8085,081,841,253,3
üzre1011.8894,771,492,047,8
vardır78.5684,731,451,685,2
ü811.2954,521,241,634,6
eder34.2494,501,241,001,7
u1017.4344,220,941,513,5
niçe47.0564,190,920,941,3
ammâ815.2294,100,811,222,1
yine37.3723,720,440,460,3
ile923.7693,630,340,630,5
yüz412.2723,410,120,160,0
edüp423.9572,45-0,84-1,591,7
ve22147.9192,28-1,01-4,7514,4

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“hikmet” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (101) →
EÇS II 325b–326a … ından hazz edüp bu kal‘ayı Hakîm Şorakir'i ta‘lîmiyle ilm-i hikmet üzre bu şehri imâr ederler. Andan Kara Yûsuf tasarrufunda i …
EÇS IX Y195b Bu memleketler İskender-i Yûnân hükmünde iken hukemâları hikmet ile binâ etmiş. Sâhil-i deryâdan yüz adım ba‘îd, deryâ için …
EÇS IX Y226a … kadleri kâmil otuzar zirâ‘ kad senglerdir. Ve herbiri birer hikmet ile tahmîr olunmuş gûnâ-gûn mevzûn ibret-nümûn sütûnlardır …
EÇS X Y450b Hikmet bu kim biz anda bu kadar mâl [u] menâlden ve huddâmlardan a …
KuT T. 32/9b3 14 ḳaçan tegdi erse küçiŋe ḳırḳ yaşlıġ boldı bėrdimiz aŋar hikmet / könilik hem bilig andaġuḳ yanut bėrür-miz eḍgü ḳılıḳlılar …
EÇS VI 184a … l‘anın kapusu üstünden mel‘ûn kâfir bir balyemez top atınca hikmet, mezkûr on aded gâzîlerin cümlesine top güllesi isâbet edüp …
EÇS IX Y323b–Y324a … binâ dîvârdır. Ammâ ey ahbâb-ı vefâ, bunda bir acîb ü garîb hikmet vardır. Niçe kerre yüz bin huccâc bu mahalle gelüp her hucc …
EÇS V 61a Hikmet bu kim mukaddemâ kılıç yeyüp firâr eden kâfirler yine bu kı …
EÇS III 117a … h vâlidesin ve Hüseyin Beğ birâderin ağlatmaya!" demiş idi. Hikmet, yine altmış gün vezîr olup bizim guluvv-i âm ile ma‘zûllüğ …
EÇS IV 308a … âbe-i kirâmın âkıbet-endîşleri ve umûr-dîdeleri, "Bunda bir hikmet vardır." deyü Hazret-i Ömer'in "Yâ Sâriye ile'l-cebel!" kel …