İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

iḍim

95
geçiş
35,2
milyonda
3.398.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
8
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası451.181,3
Kutadgu Bilig48652,5
Atebetü’l-Hakâyık2725,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,76
KB D 0,73
AH D 0,33

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: idim) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
sıġınġu5810,6411,122,2471,2
mėni76310,508,622,6470,6
tap77310,428,412,6468,4
yadı4410,3711,792,0065,4
ayġıl811910,267,902,8272,3
bėrgil42610,089,092,0043,1
muŋsuz3139,839,681,7335,0
keçürgen3149,829,571,7334,5
baġırsaḳ61249,817,422,4450,2
yarlıḳaġıl3159,809,471,7334,1
törütgen3199,759,131,7332,5
seniŋde3339,588,331,7329,0
ḳul41009,397,151,9931,9
aḍın51649,316,762,2237,1
bütünlükin52708,816,042,2032,1
küç31318,766,351,7120,5
bilir42778,465,681,9623,7
atı34347,544,621,6613,5
hem49057,033,971,8714,6
taŋrı49097,033,971,8714,5

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“iḍim” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (95) →
KB 389 bu barça iḍim fazlı erdi ḳamuġ / aġırladı minteg tapuġsuz ḳuluġ
KB 4797 küwengü awınġu sıġınġu iḍim / ḳamuġdın üzüldüm ḳaçar men saŋa
KuT T. 33/29a3 … nlar kim tandılar: kelmez bizke ḳıyamet. ayġıl: andaġ meniŋ iḍim bütünlükin kelür sizke ġaybnı bilgen ol. Ġayib bolmaz andın …
KB 6510 ḳuluŋ men iḍim sen ḳul atı ḳul oḳ / iḍim sen tüzün sen iḍilik ḳıl oḳ
KuT T. 34/60a1–2 32 aydı: men üḍürdüm yaʿni sewdüm ḫayr sewüglükini iḍim yad üçün ançaḳa tegi yaştı kün perde birle
KB 1349 tözü işleriŋe yime ök aḍın / tegürsün selamım iḍim kesmedin
KuT T. 30/24a2 36 aydı: ey iḍim küḍgil maŋa ol künge tegi kim ḳoparlurlar
KuT T. 32/15a2 22 ḳaçan kim yüzlendi erse medyen tuşıŋa aydı: bolġay kim iḍim köndürgey mėni tüz yolḳa
KB 28 ay muŋsuz iḍim sen bu muŋluġ ḳuluġ / suyurḳap keçürgil yazuḳın ḳamuġ
KB 3598 basumaz özüm bu et özni utup / basa bir baġırsaḳ iḍim sen tutup