İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

tat

40
geçiş
14,8
milyonda
7.376.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
170
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig340,8
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Dede Korkut Kitabı261,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi3413,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,29
DLT D 0,00
DK D 0,00
EÇS D 0,40

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: tat) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
eli1724610,939,194,12184,7
kirmân3649,888,631,7330,1
kefe31349,147,561,7225,6
eline32778,286,511,7121,2
kal‘asına35867,295,431,6916,8
arab36097,245,381,6916,5
ağası31.0436,504,601,6613,4
halkı31.3356,164,241,6412,0
cümle821.1973,631,671,947,6
ve34147.9192,910,952,8213,0

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“tat” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (40) →
EÇS VI 49b … irmân ve Balıklava kirmân ve Ayukirmân ve Çorgana kirmân ve Tat kirmân ve Mankup kirmân ve Gözlev kirmân ve Sudak kirmân ve …
EÇS IX Y168a Cum kazâsından gayri kazâlarda cümle Arab ve Tat sâkinlerdir. Ve bu şehirde mahbûb ü mahbûbe ol kadar memdûh …
EÇS VII 119b–120a … ıble taraflarında tâ Tat elleri içinden Basdak kal‘asına ve Tat kal‘asına ve Anapa kal‘ası burnuna ve Balıklava kal‘asına v …
EÇS VII 136b … n Kırım'a müstevlî olup leb-i deryâda olan sarp kayalardaki Tat eli dağları ve Kefe kal‘ası ve Sudak kal‘ası ve Menk[û]b ka …
EÇS IX Y176a Ve cümle halkı Tat ve fellâhândır. Ve mahbûb u mahbûbesi meşhûr-ı cihândır. Ve …
EÇS VII 128b {Der- vasf-ı nâhiye-i Tat eli}
EÇS VII 127b … tdiğimiz ahbâb-ı dostânlarımızdan bürâder-i cân-berâberimiz Tat eli Ağası Tanbûrî Ramazân Ağa ve Kâtib Hasan Efendi ve Alî …
EÇS VII 136b … Rûm lisânı söyleşirler. Cümle on beş bin kadar tüfeng-endâz Tat kavmidir. Bunların dani Rûmca kelimâtlar arasında başka ıst …
EÇS VII 128b Hattâ bu Tat eline hân tarafından Tat ağası nâmında bir ağa hâkimdir. Ol …
EÇS VII 136b Zîrâ Tat eli nevâhîleri Kırım cezîresinin kıblesi tarafında bir buru …