İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

tiz

2 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
303
geçiş
112,3
milyonda
2
biçim
4
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Irk Bitig1771,0
Kutadgu Bilig113,6
Dede Korkut Kitabı5154,1
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi296120,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

IB D 0,00
KB D 0,00
DK D 0,55
EÇS D 0,83

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: tîz) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
getirin123510,188,583,46123,5
çağırın101710,009,353,16117,3
şu183619,795,794,17110,3
gelsin9669,647,252,9873,8
cellâd7449,377,472,6359,7
dedikde229689,154,664,51100,5
getirsinler5179,008,352,2349,6
huzûruma5198,998,192,2348,3
bana83538,644,662,7236,5
yohsa72918,594,742,5532,7
sık4458,566,631,9829,2
bire95838,384,102,8334,4
evliyâm51938,374,852,1624,1
efendisin348,329,711,7337,6
şunları3118,298,251,7329,2
gelsinler3148,287,901,7227,6
devât3188,267,541,7225,9
bağrına3268,227,001,7223,5
dîvân63578,224,232,3223,9
gitsin3298,216,851,7222,8
deyince63668,204,192,3223,6
ḳavat3358,186,581,7121,7
deyüp201.9718,173,504,0860,8
hançeri3398,176,421,7121,0
kaldım3438,156,281,7120,4
gelesin3508,126,061,7119,5
gel41748,104,681,9218,3
dellâllar3728,035,541,6917,3
kalem3828,005,351,6916,5
eydir76907,853,502,4121,3
kahve31327,824,661,6613,7
tecdîdi31367,814,621,6613,5
edin31507,764,481,6512,9
ederim31527,764,461,6512,9
der66137,753,452,2217,8
vallâhi31687,714,311,6412,3
nidâ31707,704,301,6412,2
fermân54937,693,502,0415,2
beni43547,643,651,8412,9
altından43577,633,641,8412,9

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (303) →
EÇS II 353b–355b … n kandesin, paşa seni arar, durma binelim" deyü atdan inüp "Tiz hacı baba, şunlara kahvealtı gör ve oğlanlar atları eğerlen …
EÇS VI 166b … tıla-i hisset-i denâetleri üzre "Nehr-i Neretva'yı nûş eden tîz acığup yine bir kerre dahi ta‘âm yemek iktizâ eder" deyü bu …
EÇS V 27a … îr, biz sa‘âdetlü pâdişâhın hidmeti içün Edirne'ye gideriz. Tîz bize dörd bârgîr ve bir menzilci" dediklerinde,
EÇS IX Y260b … u. Hakîr hemân üç re’s atlarımı kilim ve keçe ile sarup tîz tîz yerlerin tayy-ı mekân etdirüp rûzgâra kıçın verirdim. Ve ba …
EÇS III 17a … iler ol bınara şimdi Ebrîz / Ne hikmetdir ki akar şöyle tiz tiz / Cemî‘an etdiler tecdîd-i îmân / İdüp tasdîk olup cümle mü …
EÇS II 366a–366b … ar buyurdu versin" deyü Varvar'ın leşin gösterüp şaka edüp "Tiz şuna bir buyurdu verin. Durmasın gitsin, yohsa şimdi Varvar …
EÇS II 364a–365a … erin" deyü dest-i şerîfin bûs etdim. Gûyâ eli kan kokardı. "Tiz Halîl Efendi! Mehemmed Paşa oğluma ve Bâkî Paşa'ya ve Seydî …
EÇS X Y137a … oldun. Lâkin Kayıtbay'ımın gazâ mâlıyla alınan resm-i pâyim tîz Mısır'da türbesine gönder, yohsa sen bilirsin" deyü fermân …
EÇS II 287b … rı gâyet mahbûb olurlar. Andan sonra zeber-dest tüvânâ olup tiz sakallanıp kıllı âdemleri olur. Ammâ cümlesi halîm ve selîm …
EÇS IV 396b … n olup vakt-i zuhuru edâ idem derken başına niçe âdem üşüp "Tiz bize imâmet eyle, bu kerre bu namâzı benî Âdem imâmetiyle k …