İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

uzatma

14
geçiş
5,2
milyonda
16.958.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
1
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig11149,5
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi20,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,68
AH D 0,00
EÇS D 0,33

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: uzatma) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
sözüŋ69610,8010,562,4576,5

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“uzatma” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (14) →
KB 4126 ḳaçan söz sorar erse begler saŋa / uzatma sözüŋni ay ersig toŋa
KB 4127 ayıtsa ötüngil bilirin özüŋ / sözin kesse ḳoḍġıl uzatma sözüŋ
KB 5500 … ÜLMİŞ CEVABI İLİGKE / / yanut birdi ögdülmiş aydı ay beg / uzatma işig sen ḳamuġ işke teg
KB 2853 ḳamuġda ‘azizrek bu canıŋ ‘aziz / ‘aziz cannı bek tut uzatma sözüŋ
KB 2507 iki neŋ kişide bolunsa ilig / aŋar birmegil iş uzatma elig
KB 2365 uzatma işiŋ sen çerig tir toḳış / üle neŋ erig ög toḳış at oḳış
AH 293–296 yime pėndim al kel uzatma ėmėl ėmėl asrasında busuġlı ėcėl ėmėl timişim dost uzun san …
EÇS I 149a … r önünde gitme ve sâbır ol ve hamûl ol ve komadığın yere el uzatma ve emânete hıyânet etme ve fakru fahrî ile kanâ‘at eyle" de …
KB 4313 ayu bėrdim emdi eşitti özüŋ / köŋülke alınġıl uzatma sözüŋ
KB 4677 munu sözledim men eşitti özüŋ / munı tap ḳıl emdi uzatma sözüŋ