İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yüksek

114
geçiş
42,2
milyonda
2.869.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
9
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası10262,5
Kutadgu Bilig227,2
Dede Korkut Kitabı7215,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi9538,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,63
KB D 0,33
DK D 0,48
EÇS D 0,44

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yüksek) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
tabya2819711,538,725,28287,5
tabyanın53910,068,572,2350,1
arşın1329510,027,033,58101,6
tabyadan4159,999,622,0046,6
çıḳdı3319,418,161,7328,3
tabyası31128,766,311,7120,4
dîvârdır31288,676,121,7119,6
cihânnümâ31328,646,071,7119,4
garb53338,525,472,1928,3
yire31568,515,831,7018,4
kayalar42918,345,351,9521,9
kaddi54598,165,012,1725,1
alçak32568,055,121,6815,5
ḳara44927,764,591,9217,8
uluġ33987,584,481,6512,9
geyüp34317,494,361,6512,5
muhâsara34817,374,211,6411,8
dîvârı34867,364,191,6411,8
şekli48637,073,781,8513,6
olmak41.0706,793,471,8212,0
kal‘anın51.4896,683,312,0114,0
tarafı41.3146,523,171,7810,5
iç41.5906,272,901,739,2
tarafında31.2976,122,771,486,4
hattâ31.3636,062,701,476,2
kal‘a94.5575,982,552,4916,9
kâmil31.4465,982,621,455,9
lâkin31.4935,932,571,445,7
yigirmi42.5475,622,221,576,0
üzre1411.8895,261,802,6715,1
cânibi65.6465,091,651,675,6
biri32.8195,071,651,182,8
gâyet33.8514,631,200,981,6
içinde34.2734,491,050,901,3
ammâ1015.2294,420,961,533,6
nehri34.9854,270,830,760,8
üç47.1634,170,720,790,9
yine47.3724,130,680,750,8
aded49.0463,840,390,470,3
olup717.2813,720,260,440,2

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“yüksek” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (114) →
EÇS VIII 244a … an cânib-i garba iki sâ‘atden eksik ba‘îd olup dağların bir yüksek yerinde şekl-i müdevver dörd kat bir Şeddâdî binâ kal‘adır. …
EÇS VI 61b … asân ve kireç ve alçı ve cibis ile rıhtım edüp kal‘ayı dahi yüksek etmişler. Ve her cânib kulleler ve tabyalar çatup doldurmuş …
EÇS VIII 345b … berâber kantarasından ubûr etdik, ammâ ortadaki gözü gâyet yüksek olup ve ziyâde enli pül-i azîm olup elli arşın âlî ve tûlu …
EÇS VIII 312a … hebâ olup ilhâm-ı Rabbânî ile asâkir-i İslâm bu Aktabya ve Yüksek tabya ve Bıyıklı tabyaları taraflarından sarılmayup cümle k …
EÇS VII 83b … rıhtım dolma palanka-i metîn dîvâr olup yigirmi aded arşın yüksek olup fecc-i amîk bataklık içinde şekl-i murabba‘ bir sûr-ı …
EÇS III 27a … bu şehre dâhil olunca acâyip top şâdımânları etdiler. Hayli yüksek kal‘a-i bâlâdır. Bu Arabistân'da böyle amelî yığma depe üzr …
EÇS VI 69b … udin kulu serdârı vardır. Kal‘ası nehr-i Tuna kenârında bir yüksek bayır üzre bir hısn-ı hasîn ve sûr-ı metîn tula binâ bir ka …
EÇS VIII 310b … ‘zı yeri kırk arşın ve elli arşın ve altmış ve yetmiş arşın yüksek yerleri var, sedd-i Kahkahâ-vâr dîvâr-ı azîmlerdir.
EÇS V 181a … eng binâ ve bir sûr-ı ra‘nâ küçük kal‘adır, ammâ iki cânibi yüksek havâleli dağlar ve dağlar üzre sâfî bâğlar ve havâsı letâfe …
EÇS V 107a … ve katîfe ve kâmha ve hârâ fisdanlar geyüp bir gûne ökçesi yüksek kubâdî pabuçlar geyüp arz-ı cemâl eder gâyet mahbûb, başlar …