İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

yüzer

197
geçiş
73,0
milyonda
1.649.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
6
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Süci Yazıtı114.285,7
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)4392,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi19278,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Sü —
ShoR D 0,24
EÇS D 0,93

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: yüzer) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ellişer2229610,516,994,65171,5
ikişer3358210,446,605,69239,2
tûlen101579,856,773,1374,7
seksener7559,837,772,6362,4
arzan7739,737,362,6358,2
ayakdır91929,576,332,9661,6
dirhem71299,466,542,6250,0
birinde92289,446,082,9658,5
guruş186719,415,524,15103,2
kolḍi479,339,932,0050,0
getirenlere4219,238,351,9939,1
ocaklı4239,228,221,9938,3
kaydları328,9511,331,7344,7
kâlıb368,929,741,7336,4
yetmişer3238,807,801,7226,9
cümlesinde3268,787,631,7226,1
yevm41038,776,061,9725,9
mâliklerdir3418,696,971,7223,3
guruşa41368,625,651,9623,6
kırkar52378,565,172,1726,3
miŋ41568,545,461,9522,5
kâşif3738,516,141,7119,7
enli41648,505,381,9522,2
arzen3858,455,921,7018,8
atlı63988,374,692,3527,6
bellerinde31068,345,601,7017,5
üçer53108,344,792,1623,6
her605.9678,324,117,30231,1
adım97318,314,402,8637,9
çift31168,295,471,6917,0
zirâ42258,284,931,9319,7
mâbeyni31408,195,201,6815,8
herbiri31568,125,041,6815,2
beher42828,104,601,9217,9
alır42868,084,581,9217,8
ayak54118,074,382,1320,9
yiğit43367,944,351,9016,6
koyun55017,874,092,1119,0
dil32257,864,511,6613,1
sığır32397,824,431,6512,7

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“yüzer” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (197) →
EÇS VII 56a … dır kim nehr-i Tuna gelmemişdir. Ve her taraf handakı kâmil yüzer adım enli ve amîkdir, ammâ handakların iki başları alçakdır …
EÇS VII 179b Ve her taysı beşer kerre ve onar kerre yüzer bin askere mâliklerdir. İnsânları ve atları ve lisânları bi …
EÇS VI 183b … nefer kimesnelere hil‘at-i fâhireler geydirüp her birlerine yüzer altun ihsân olunup Yeniçeri ağası Sâlih Paşa'ya bu Kanijeli …
EÇS X Y102a … dir, ammâ dürr-i yetîmdir. Taşra haremi dahi tûlen ve arzan yüzer kâmil ayakdır.
EÇS VII 179a … ı Heyhât'dır. Bu mezkûr iki pâdişâhlar üçer ve dörder kerre yüzer bin ceng-âver askere mâliklerdir. Kalmık re‘âyâlarının ve e …
EÇS VI 121a … el seni bu câmi‘de asâleten imâm-ı hümâm edüp yevmiyye sana yüzer akçe ulûfe edelim" dedikde hakîr îbâ da etmedim, ammâ "Nasî …
ShoR 8.3 /178–179 birisinde (yüzer miŋ kolḍi) yüzer miŋ kolḍi nayut sanınça {艹+廾} -lar ḳuvraġ- …
EÇS X Y306a … nda edâ etdükleriyçün câmi‘-i Merhûm derler. Tûlen ve arzan yüzer ayak câmi‘dir. Ve otuz iki mevzûn sütûn-ı gûnâ-gûnlar üzre …
EÇS X Y450b … hilinde iki sedd-i rasîfler inşâ etdi kim herbiri Nîl içine yüzer zirâ‘ girmişdir ve seksener zîrâ kadleri âlî ve ellişer zir …
EÇS X Y382a … fî iken binâ etmişdir. Gâyet kebîr câmi‘dir, tûlen ve arzan yüzer germe hatvedir ve cümle amûd-ı amelî ve gayrı sütûnları iki …