İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

açsa

16
geçiş
5,9
milyonda
15.406.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
3
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası378,8
Kutadgu Bilig12163,1
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,49
KB D 0,76
EÇS D 0,00

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: açsa) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

Bu pencerede en az 3 kez birlikte geçen sözcük yok.

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“açsa” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (16) →
KB 2636 ḳamuġ til bilir erse açsa tilig / ḳamuġ ḫatnı bilse bitise elig
KuT T. 28/15b3 … ŋ üçün iḍiŋni anıŋ birle kim bıçıġ ḳıldı seniŋ üsküŋde eger açsa sen bizdin ḳın bitgey-miz saŋa hem ıḍġay oḳ-miz seniŋ birle …
KB 963 taḳı tilwe munduz kişi bu bilin / ayıtmadı beglerke açsa tilin
KB 1901 sewigli kişiniŋ yüzi belgülüg / tili açsa ma’ni sözi belgülüg
EÇS X Y433a–Y433b … erlerdi. Herbiri ber-havâ pervâz urup Y 433b perr ü bâlin açsa gûyâ âl-i Osmân'ın başdarda kadırgası kadar ukkâblardır. Ce …
KB 3966 tapuġçı köz açsa begini körür / negü aysa begler anı oḳ ḳılur
KB 1126 yise toḍsa ḳılḳı bolur buġraġu / ḳalı ḳarnı açsa bilip yir aġu
KB 342 yana bir tili il buşı öwkelig / ulıtur kişig sökse açsa tilig
KB 3903 aġırlıḳ uçuzluḳ anıŋ hukmi ol / uluġḳa kiçigke yime açsa yol
KB 5169 uluġluk beḍüklük bu beglik ḳamuġ / ḳalır bu ölüm kelse açsa ḳapuġ