İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ak

244
geçiş
90,4
milyonda
1.328.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
2
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Irk Bitig21.542,0
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi24298,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

IB D 0,33
EÇS D 0,79

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimTIBSekMaitTTShoRDLTDKEÇSToplam
ak·2······242244
âk········5353
aḳ1·131·28·16
aq·····1···1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ak) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
kazakı5011012,189,307,06572,9
sakallı103010,228,853,16106,5
kenârlı6149,579,212,4567,7
lop6239,528,492,4460,4
mehemmed663.0459,364,917,85324,7
yüzün6819,246,682,4344,1
paşa’ya178648,974,773,9780,0
rusı4328,897,431,9933,8
sakalı4398,867,151,9932,1
berrâk4538,796,701,9829,6
kirmân4648,736,431,9828,0
sa‘âdeti4808,666,111,9726,2
elbersakî338,6410,431,7343,4
kenarlı338,6410,431,7343,4
dâreynde388,619,021,7332,8
menhûs4948,605,881,9724,9
biiznillâh3108,608,701,7331,2
gök41078,545,691,9623,9
tabya51978,545,132,1726,0
düşen3298,497,161,7224,1
sunkur3348,476,931,7223,1
azak52458,394,822,1623,9
süd41488,395,221,9521,3
gözü41718,305,021,9420,2
buluşup31068,135,291,6916,2
ihtiyâr31148,105,181,6815,8
paşa’nın87468,053,892,6428,3
yüzü31797,864,531,6613,2
deyince43667,753,921,8714,3
kul32357,684,141,6311,6
keferesi32697,583,951,6210,8
kızıl32807,553,891,6210,6
ertesi44827,503,521,8312,3
oda33117,473,741,6010,0
minârei33397,403,611,599,5
ağa112.0507,302,892,8725,1
geray34007,253,371,568,6
paşa439.4787,182,655,5186,4
asrında58977,172,951,9511,7
dedikde59687,082,841,9211,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (244) →
EÇS IX Y236b … inye gölünün evsâfı tamâm olup Minye cânibinden yine şimâle Ak Taşlık belin geçüp üç sâ‘at renc [ü] anâ çeküp el-iyâzen bi …
EÇS VIII 195b Ba‘dehu dördüncü gün Ak Mehemmed Paşa ve vâlî-i vilâyet-i Kefe olan Sarhoş İbrâhîm …
EÇS VIII 199b … zûn olup der-i devlete revâne olacak mahalde hân hazretleri Ak Mehemmed Paşa'ya on beş kîse guruş ve beş bin altun ve on e …
EÇS V 172a–172b … e pâk libâslar ile mülebbes bir vecîhü'l-manzar ve müşekkel ak sakallı çelebidir.
EÇS VII 24a nassı üzre yüzü ak olup âkıbeti hayr olmayup âkıbet-kârı âk olup hışm-ı pâdişâ …
EÇS VII 187a … a gelüp Maskov elçisine buluşup sohbetler etdik. Ertesi gün Ak Mehemmed Paşa yine Maskov elçisi ile Süleymân Paşa'yı ziyâf …
EÇS V 17b–18a … ehr-i Çoruğ kenârında Gönye kal‘ası cenginde kavm-i Kazak-ı Ak ile etmiş ola.
EÇS II 367a … ] eskâllerimi ve bâr-ı sakîllerimi bî-küsûr verüp bir boğça ak kenarlı serâvîl kamîs ve on top sûf ve bir kıt‘a Kitâb-ı Mi …
EÇS VIII 310b Ve Topmeydânı kurbunda Ak tabyaya havâle Yassı tabya tâ Kanlı mağârâlar ve Taşlıklara …
EÇS IX Y254b … Ekrâd Atabegiyân'dan Hazret-i Sultân Nûreddîn eş-şehîd ibn Ak Sunkur el-Bersakî. Hazret-i Risâlet'in kabr-i şerîfine Râfı …