İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

alur

141
geçiş
52,3
milyonda
2.346.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
14
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası252,5
Kutadgu Bilig9122,3
Dede Korkut Kitabı11339,1
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi11948,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,33
KB D 0,74
DK D 0,47
EÇS D 0,70

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: alur) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
gemi2043810,146,774,43149,4
dehşet4569,387,421,9933,5
gideni399,369,641,7335,2
öşrün3169,298,811,7331,3
canum3209,258,491,7329,8
limanı84468,805,422,7644,7
herbiri41568,795,941,9725,2
liman63068,785,552,4034,6
para31148,595,981,7019,0
biner31398,465,691,7017,9
oldı31648,335,451,6916,9
âdem353.7178,224,495,65152,4
pâre212.3148,134,444,3789,7
emîn43997,924,581,9217,8
ortasında33397,684,401,6512,6
beşer45187,644,211,8915,8
âdemi33577,624,331,6512,3
at101.8917,333,662,9132,5
aydur35227,213,781,6110,2
didi35637,133,671,609,8
meydânı36097,033,561,599,3
kîse51.1886,953,332,0114,1
vâsi37936,723,181,547,9
ancak51.4196,713,081,9712,5
bin3912.2676,692,935,4291,6
azîmdir38146,693,141,547,8
yüz2512.2726,042,283,9739,8
iki199.4176,032,273,4629,9
beş73.4565,992,282,1011,0
küçük31.5385,872,221,364,5
sekiz31.8735,611,941,283,6
elli42.7455,511,801,434,3
on75.4775,351,611,786,2
yetmiş32.2755,351,661,182,8
var97.6465,241,491,937,1
zîrâ43.5895,141,411,252,9
kadar44.2584,901,171,112,0
aded69.0464,420,670,911,1
deyü46.0074,410,670,740,7
üç47.1634,170,420,500,3

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“alur” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (141) →
DK III 167 … yaḫnınuŋ kimini ṣaġına kimini ṣolına atar ṣaġdan gideni ṣaġ alur ṣoldan gideni ṣol alur
EÇS X Y78b … kullesi derler, gâyet büyük ve metîn kulledir. İki bin âdem alur.
EÇS X Y90a … im mevcûddur. Kovan arısı gibi bir sadâdır kim âdemi dehşet alur. Cümle mubâhase-i ilme meşgûllerdir. Bir kerre bu câmi‘de ü …
EÇS X Y287a … leri hükmündedir. Her vezîr geldükde şeyhlerden muhâsebesin alur. Zîrâ azîm evkâfullâhdır. Zîrâ cemî‘i İslâm diyârı halîfele …
EÇS I 138b … na ve Karadeniz Boğazı'na nâzır toplardır. Herbiri onar mîl alur balyemez topları kirpi gibi zeyn olmuşdur. (---)
EÇS X Y346a … tında birer soffa-i azîmi var kim herbiri beşer yüz cemâ‘at alur.
DK V 25 … āyim ṭuran cebbar taŋrı bāḳi ḳalan settar taŋrı menüm canum alur
EÇS VIII 331a … ve âb-ı hayât suları ve lezîz kuyuları ve iki yüz pâre gemi alur limanı vardır. Her zamân yaz u kış bu limanda Venedik donan …
EÇS I 37a … inde ihyâ olup cem‘ olalar ve Ayasofya câmi‘i ne kadar âdem alur add olunsun" deyü fermân-ı şerîf sâdır olunca el-azametullâ …
EÇS X Y85a … nildi ve bir girîv ü feryâd ve bir hây hûy kim âdemi hayret alur.