İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

aman*

7 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
37
geçiş
13,7
milyonda
7
biçim
4
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Uigurica I-IV3475,3
Kutadgu Bilig568,0
Dede Korkut Kitabı17524,0
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi124,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

U D 0,00
KB D 0,39
DK D 0,77
EÇS D 0,51

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: aman) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
birligine6612,1613,152,45109,5
güman6612,1613,152,45109,5
yoḳdur71512,1112,052,65107,1
taŋrınuŋ5711,8612,672,2482,9
tutdaçıları41511,3011,252,0055,6
kāfir712010,519,052,6474,5
güzîdei47710,178,892,0041,6
selam35410,088,981,7331,6
mere614910,058,522,4459,3
aydur65228,466,712,4344,1
âli52.5875,964,142,1119,3
var37.6463,681,841,253,3

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (37) →
DK II 74 aman taŋrınuŋ birligine yoḳdur güman ḳoŋ meni bu aġac-ıla söyleş …
EÇS III 137b … az ve Rûm cümle pür-gumûm olup ale'l-umûm kaht [u] galâdan "Aman el-amân ey asâkir-i Âl-i Osmân!" deyü derûn-ı kal‘adan fery …
DK I 81 … irde kāfire yetürelüm didiler dirse ḫan aydur ḳırḳ yoldaşum aman taŋrınuŋ birligine yoḳdur güman menüm elümi şişüŋ ḳolça ḳop …
DK VIII 10 … ḳ yaṭur yıldır yıldır yıldırur perri ḳızı geldi aydur çoban amanatuŋ gel al amma oġuzuŋ başına zaval getürdüŋ didi çoban bu yıġa …
KB 5056 selam ol kişike iminlik aman / selam ḳılsa ötrü imin boldı can
DK III 127 … bulsam yirine yüzin öldüreyim mere kāfir otuz ṭoḳuz yigidüm amanatı mere kāfir didi daḫı aldı yorıyu virdi ḳırḳ nefer kāfirler …
DK VI 82 ḳaçanın ḳovmadı aman diyeni öldürmedi eyle ṣandı kim yaġı baṣıldı kılıcunuŋ balç …
DK III 126 … rı maŋa yol virdi gider oldum mere kāfir otuz ṭoḳuz yigidüm amanatı mere kāfir
DK III 68 … velāyet issi idi dilegi ḳabūl oldı delü ḳarçar aydur meded aman elaman tanrınuŋ birligine yoḳdur güman sen menüm elümi ṣaġa …
EÇS VII 6a … içre atları kalmış küffârlara yetişüp beş yüz aded küffârı aman u zamân vermeyüp el kaldırmadan cümle esîr edüp nısfını kov …