İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ari

7
geçiş
2,6
milyonda
27.801.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
11
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası252,5
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi41,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,00
KuT D 0,33
EÇS D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimMaitUKuTAHDKEÇSToplam
arı21·113035
ârî·····1414
ari1·2··47
ârı·····22

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ari) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
gel41749,5010,112,0048,5

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“ari” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (7) →
Mait … [ari a]tlaġ ujakaġ mu boşġunġalı azu urukit ... [azu kant-] ari .. azu karoşti .. azu yoḫin ujik azu brḫmi atlaġ ujak bitig …
KuT T. 37/2b1 … ı olarnı törütmek birle küçlüg uġan tirgürmek üze ölüglerni ari ol ḳamuġ neŋ üze küçlüg uġan turur
EÇS X Y442b ari namni / gel otur
EÇS X Y442b ari mangi / gel al akçeyi
EÇS X Y442b Ari line kındak kute / gel yürü yağ getir
EÇS X Y442b ari namni ye bukumbo / gel otur yiyecek yiyelim
KuT T. 28/7b1 114 aydı: ari andaġ sizler yaḳın bolmışlardın siler