İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

artaḳ

9
geçiş
3,3
milyonda
23.497.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
3
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası4105,0
Kutadgu Bilig340,8
Atebetü’l-Hakâyık2725,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,59
KB D 0,49
AH D 0,33

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: artak) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

Bu pencerede en az 3 kez birlikte geçen sözcük yok.

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“artaḳ” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (9) →
KuT T. 28/19a3 … nlükin bu ögür helak bolmışlar ol olar anıŋ içinde yaraġsız artaḳ ol kim ḳılur erdiler
KuT T. 37/17b3 22 nek bolġay mu sizler eger erklense sizler kim artaḳ iş ḳılsa sizler yer içinde kesse sizler yaġuḳlarıŋıznı
AH 413–416 aya artaḳ işlig sevinçin salın seniŋ ruzgarıŋ bu köŋülçe ḳılın tilekç …
KB 2763 uwut ol tıḍıġlı yaraġsız işig / uwut ol iter ḳılḳı artaḳ kişig
AH 393–396 … dı ‘udvan cėfa cėvr bile ḳanı bir vėfalıġ bar erse tile sen artaḳ sen anın ajun artadı nelük bu ajunḳa ḳılur sen gile
KuT T. 35/49a2 … em aḫiret içre bütünlükin yanġumız taŋrıḳa turur bütünlükin artaḳ yawuz işligler olar ot ėşleri tururlar
KB 2340 itiglig az eḍgü üküşte körü / telim tuştı artaḳ üküş sü bile
KuT T. 32/4a2 … rdi erkek oġlanlarını tirig ḳoḍar erdi uraġutlarını ol erdi artaḳ işliglerdin
KB 5752 bu ḫalıġ bilirde naru barsa men / iḍi artaḳ erdi tapuġ ḳoḍsa men