İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

atsa

17
geçiş
6,3
milyonda
14.698.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
3
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası126,3
DLT’deki Türkçe parçalar2689,4
Dede Korkut Kitabı5154,1
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi93,7

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,00
DLT D 0,33
DK D 0,00
EÇS D 0,65

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: atsa) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
diridi71013,0513,762,65126,7
elüŋ5612,8014,012,2493,7
olsun87608,407,712,8170,1
el34547,717,031,7223,4
taş31.0926,475,771,7018,2
var87.6465,104,382,6933,7

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“atsa” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (17) →
DK III 155 … var olsun dir-idi uruz atsa elüŋ var olsun dir-idi yigenek atsa elüŋ var olsun dir-idi şir şemseddin atsa elüŋ var olsun di …
DLT I, 160 Ögreyüki mundaġ oḳ / Munda aḍın tıldaġ oḳ / Atsa ajun uġrap oḳ / Taġlar başı kertilür
DLT III, 106 Atsa oḳın kezgerip kim toranı yıġdaçı / Taġıġ atıp uġrasa özi ḳu …
EÇS X Y388b … ne karîb dar boğazdır kim bir tüvânâ zorâver fetâ el kayası atsa bir tarafdan bir tarafa taş yetişir, tâ bu mertebe dar boğa …
EÇS VIII 267a … çerler, zîrâ beri cânibden öte cânibe bir fetâ âdem el taşı atsa yetişir. Tâ bu mertebe yakın adacıkdır. Ve dahi liman kenâr …
DK III 155 … un dir-idi şir şemseddin atsa elüŋ var olsun dir-idi güyegü atsa elüŋ ḳurısun
DK III 155 kaçan-kim budaġ atsa beyrek elüŋ var olsun dir-idi uruz atsa elüŋ var olsun dir-idi yigenek atsa elüŋ var olsun dir-idi …
EÇS I 174a … ölistânda ve berr ü beyâbânda şebekesin ya‘nî ağın kum üzre atsa gûnâ-gûn mâhîler ile ağı mâl-â-mâl olurdu. Hattâ bu hakîr Ş …
EÇS VIII 285b … ki kayalardan bu kal‘aya bir şâhbâz ve tüvânâ yiğit el taşı atsa taş erer. Tâ bu mertebe karaya yakın adacıkdır. Kurşum atsa …
KuT T. 26/76a2 112 kim kim ḳazġansa yazuḳnı ḫatanı azu yazuḳnı yana atsa anı bizarlıḳḳa çın-oḳ kötürdi uluġ yazuḳ yime belgülüg yazu …