İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ayda

196
geçiş
72,6
milyonda
1.657.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
4
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Sekiz Yükmek1217,0
Kutadgu Bilig681,6
Dede Korkut Kitabı392,5
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi18676,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Sek D 0,00
KB D 0,73
DK D 0,00
EÇS D 0,89

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ayda) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
haleb’den5339,488,032,2346,5
baḳsun469,3410,162,0052,0
dolar4119,319,292,0045,2
döğe61289,256,332,4241,1
varmazisem338,9510,751,7344,7
mevâciblerin3128,888,751,7331,2
iftâr3178,858,251,7328,9
mevâcib3418,706,981,7223,3
devr41268,675,771,9624,3
dünyâya3638,576,361,7120,7
vaz‘ı41678,505,371,9522,0
buçuk3798,486,031,7119,3
mübâşeret41908,415,181,9421,0
kâmil171.4468,414,343,9270,3
metâ‘ların31098,335,571,7017,4
yedi484.8538,284,096,52183,5
itmâm31308,245,311,6916,3
sekiz161.8737,993,883,7356,5
tokuz54717,944,192,1119,7
muhâsara54817,924,162,1119,5
aldı32417,814,421,6512,7
üç457.1637,653,436,09133,9
mısır’a56817,553,662,0616,2
beşer45187,523,731,8513,3
varup81.2377,523,482,5724,1
altı152.7507,383,233,4640,6
erdel33987,373,701,609,9
kîse61.1887,153,122,1715,4
deri35037,143,361,568,6
tamâm35077,133,351,568,5
söz35187,113,321,568,4
gelince35627,023,201,548,0
hâsıl51.1336,952,921,9411,6
ilig36046,943,101,537,6
beş133.4566,872,693,0526,7
feth82.0566,862,742,4116,9
kal‘asın36506,862,991,517,2
şâh49866,792,801,718,7
bahri38046,622,681,466,1
kerre92.8086,622,462,4616,1

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“ayda” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (196) →
EÇS X Y157a–Y157b … e tarafda metâ‘ların Portakal Frengine fürûht edüp yine beş ayda Fûncistân'a gelirler.
EÇS II 268a … yoldur. Her konağı on ikişer sâ‘at olmak üzre Karadeniz beş ayda devr olunur. Böyle bir bahr-i azîmdir. Bu hakîr-i pür-taksî …
EÇS X Y408b … Ve merd [ü] zenânı on senede bâliğ olur. Yedi ayda ve sekiz ayda vaz‘-ı haml etdükde ikiz doğar.
EÇS IX Y272b … uncu ve kebbâtı olur. Ve Cenâb-ı Bârî (---) (---) (---) iki ayda bir buğday hâsıl olup mahsûl alurlar. Ahâlî-i vilâyet Hazre …
EÇS V 15b Ve'l-hâsıl bir ayda şiddet-i şitâ sehel teskîn olup azm-i cânib-i Rûm'a başladı …
EÇS IV 344b … l-ı firâvân bezl eyleyüp bu kadar ummâl-i bennâlar ile yedi ayda bu nehr-i Dücle tur‘asın müceddeden minâre kaddi kazup dery …
EÇS I 80b "Pâdişâhım Kızılbaş'ın hareketi olduğundan yedi ayda Der-i devlet-masîre gelmemin sebebi oldur. Gerekdir kim pâd …
EÇS X Y374b … aşıyup Mısr-ı Atîk'de anbâr-ı Yûsuf'a dağlar-misâl yığup üç ayda bir cemî‘i askerî tâ’ifesine cirâye ve alîklerin verüp Mısı …
EÇS VIII 308b … Cemâziye'l-evveli gurresi cum‘a gününe gelince bu otuz bir ayda olan ceng [ü] cidâl-i azîmde rûz merre şehîd olan şühedâlar …
EÇS IV 339b … ârların paşalar zabt eyleyüp zarar ederse tazmîn eder ve üç ayda bir paşa defterdâr ile ve kırk kalem dîvân-ı Irâk halîfeler …