İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

aysa

25
geçiş
9,3
milyonda
10.862.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
3
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası11288,8
Kutadgu Bilig13176,7
Atebetü’l-Hakâyık1362,6

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,63
KB D 0,70
AH D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTKBAHEÇSToplam
aysa11131·25
ays’a···22
âyşâ···11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: aysa) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

KuT 11 geçiş  ↔  KB 13 geçiş

benzerlik 0,00

Karşılaştırılan yazılışlar: aysa

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
sözüg3769,939,061,7331,8
bütünlükin42708,807,641,9934,6
sizler64328,757,552,4451,1

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“aysa” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (25) →
KB 3196 negü ḳolsa ḳıldı ne ḳolsa ḳılur / negü aysa boldı ne aysa bolur
KB 191 bu kün tügme ḳaşıŋ ay bilge bügü / özüm ‘uzrin aysa yime eymenü
KB 4034 neçe me bu kün söz saŋa aysa öz / kiçiglerke başlap ayayın bu söz
KuT T. 38/5a1 9 [Ey anlar kim] taptılar ḳaçan raz aysa sizler bir ikindi birle raz aymaŋ yazuḳ birle haddin keçmek …
KuT T. 28/48b3 173 azu aysa siz: anıŋ üçün ortaḳḳı atalarımız munda aşnu erdimiz ʿayall …
KuT T. 31/67b2 97 aydı: barġıl bütünlükin saŋa tiriglik içinde aysa sen: yaḳmaḳ yoḳ bütünlükin saŋa turur vaʿde ḫilaf ḳılınmaġa …
KuT T. 38/8a1 12 ey anlar kim taptuŋız ḳaçan raz aysa sizler yalavaç birle ilgerü ıḍıŋ razlarıŋızda burun sadaḳa …
KB 3592 bayat atı aysa tezer yek barır / ḳodu barsa dünya seniŋdin ḳalır
KuT T. 29/65a1 92 Yoḳ anlar üze kim ḳaçan kelseler saŋa kötürse sen olarnı aysa sen: bulmaz men anı kim kötürse men sizni anıŋ üze. Ewrülür …
KB 4573 … / yanut birdi ögdülmiş aydı bu ma / kereklig turur bu ḳadaş aysa ma