İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

azad

19
geçiş
7,0
milyonda
13.507.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
1
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası8210,0
Kutadgu Bilig568,0
Atebetü’l-Hakâyık2725,2
Dede Korkut Kitabı4123,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,13
KB D 0,20
AH D 0,33
DK D 0,24

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTKBAHDKEÇSToplam
âzâd····158158
azad8524·19
azâd····11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: azad) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

KuT 8 geçiş  ↔  KB 5 geçiş

benzerlik 0,08

Karşılaştırılan yazılışlar: azad

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
mü’mine3611,9413,121,7350,4
ḳul810011,1110,472,83101,2
ḳılmaḳ55611,0910,632,2364,3
boş41269,829,142,0042,9
mü’min31369,318,611,7330,0
kişi39926,605,751,7018,1

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“azad” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (19) →
KuT T. 26/58b1 … meger ḫatan kim kim öldürse müʾminni ḫatan yana müʾmine ḳul azad ḳılmaḳ müʾmin ḳul azad ḳılmaḳ hem diyet ısparlanmış boḍnıḳa …
KB 2307 boş azad kişi barça eḍgü ḳulı / sen eḍgü ḳılu aç könilik yolı
AH 421–424 boḍun mallıġ erke urup yüzlerin tözü ḳul ḳılurlar azad özlerin kim ol malsız erse ol erni körüp yüz evrüp keçerler …
DK IV 111 … içme oldı ḳırḳ eyü ḳul-ıla ḳırḳ cāriye oġlı başına çevürdi azad eyledi cılasun erenlere ḳala ölke virdi cübbe çuḳa virdi de …
KuT 24 alıŋ azad tişiler uraġutlardın meger ol kim erklendi eligleriŋiz taŋr …
DK V 27 yā 'azrā'il delü dumrul can yirine can bulsun anuŋ canı azad olsun didi 'azrā'il aydur mere delü dumrul allah ta'ālanuŋ …
KB 2555 uluġ hacibı bolsa azad kişi / taḳı bir yaraġlıġ ḳapuġ il başı
KuT T. 26/4a1 … eger keldürseler bir yawuz iş anlar üze ol kim anıŋ yarımı azad tişiler üze ḳındın ol aŋar ol kim ḳorḳsa yazuḳdın sizdin eg …
DK II 110 … ce yime içme oldı ḳırḳ baş ḳul ḳırḳ ḳırnaḳ oġlı uruz başına azad eyledi cılasun ḳoç yigitlere ḳıla ölke virdi şahvar cübbe ç …
DK V 28 anuŋ canı azad olsun didi delü dumrul aydur men niçe can bulayım meger bir …