İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

biş

35
geçiş
13,0
milyonda
8.255.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
50
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Sekiz Yükmek4867,9
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)8369,4
Kutadgu Bilig227,2
Dede Korkut Kitabı21647,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Sek D 0,59
Mait D 0,00
KB D 0,33
DK D 0,75

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimSekMaitKBDKEÇSToplam
biş48221·35
bîş····11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: biş) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ḳılduḳ7712,4213,232,65128,6
kelime81412,3912,432,83127,9
du’ā71212,2512,462,65112,3
alnuŋda6612,2313,232,45110,2
ḳabūl61012,0912,502,4596,8
yaşına64111,3410,462,4576,1
itmesün3611,2312,231,7346,8
yaşından3911,1311,651,7343,6
girdi813710,579,142,8286,1
ağ62059,688,142,4456,1
oldı41649,367,881,9935,9
türlüg44468,096,431,9827,9
tŋri33697,936,291,7120,3
on65.4775,163,402,2217,5

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“biş” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (35) →
DK VII 9 … saḳ olduġı vaḳıt bir oġlançuġı var-ıdı bir yaşında-y-ıdı on biş yaşına girdi yigit oldı babasın öldi bilür-idi yaṣaġ eylemi …
Sek (IIc) ol ödün biş yuz tŋri oġlanı ol ḳuvraġda erür ertiler tŋri tŋrisi
DK XI 7 … er kāfiri ḳarşuladılar cenk itdiler ḳazanuŋ üzerine yigirmi biş bigini şehid itdiler
DK V 52 … urımasun ḳādir taŋrı seni nāmerde muḥtac itmesün aġ alnuŋda biş kelime du'ā ḳılduḳ olsun ḳabūl yıġışdursun dürişdürsün güna …
DK XI 74 … nde aru imandan ayırmasun ḳādir seni nāmerde muḥtaç itmesün biş kelime du'ā ḳılduḳ ḳabūl olsun āmin āmin diyenler dīẕār gör …
DK IV 114 … ümiẕüŋ üzilmesün aḫır ṣoŋı aru imandan ayırmasun aġ alnuŋda biş kelime du'ā ḳılduḳ ḳabūl olsun yıġışdursun dürişdürsün güna …
Mait … öŋlüg yürüŋ [öŋlüg ḳızıl öŋ]lüg yipün öŋ[lüg] altun öŋ-lüg biş tür- lüg yaruḳlar ünerler üç mıŋ uluġ mıŋ yit suwdaḳı [ḳar] …
DK VIII 32 … ḳatla oġuzı yirinden sürdi kesim didi kesdi günde iki adam biş yüz ḳoyun istedi
DK IV 22 … od kibi şılayup ılduz kibi parlayup gelen nedür aġız dilden biş kelime ḫaber maŋa ḳara başum ḳurban olsun babam saŋa didi
DK VI 106 … erde muḥtaç itmesün allah viren ümiẕüŋ üzilmesün aġ alnuŋda biş kelime du'ā ḳılduḳ ḳabūl olsun āmin diyenler dīẕār görsün y …