İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

bilin

26
geçiş
9,6
milyonda
10.498.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
23
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Irk Bitig1771,0
Kutadgu Bilig19258,3
Dede Korkut Kitabı130,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi52,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

IB D 0,00
KB D 0,70
DK D 0,00
EÇS D 0,55

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKTBKIBKİPSekUKuTKBDLTDKEÇSToplam
biliŋ3412432111··31
bilin··1····19·1526

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: bilin) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
âgâh55211,0410,282,2361,9
olun48110,269,322,0044,0
kişi39926,595,291,6916,2

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“bilin” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (26) →
EÇS VII 112a … ---) nâm kal‘ası üzre deryâ-misâl leşker ile gitmededirler. Bilin, âgâh olun, ana göre pâdişâhım bir tedârik görün. Bolay kim …
KB 3971 … yanut birdi ögdülmiş açtı tilin / ayur ay ḳadaşım eşit söz bilin
KB 4334 sözüŋ barça söz tip çıḳarma tilin / öyü saḳnu sözle kerekin bilin
KB 1671 … awıḳsa kim erse bu yalġan tilin / sawı bardı yalŋuḳ ara sen bilin
KB 4994 anı ḳoḍtı tuttı könilik yolın / kirür men könilikke köndüm bilin
KB 1697 adaş ḳoldaş erdeş tutundı ḳalın / adaş ḳoldaş ol erke arḳa bilin
EÇS IV 268a … te âheste gidüp cümle çavuşlar taraf taraf, kol kol gezüp, "Bilin âgâh âgâh olun gâzîler! Bugünkü gün Kerbelâ cengidir kim ön …
KB 6264 isizlik tilese bar isiz ḳılın / ol isiz yanutı ulıtġay bilin
KB 3669 bu iki ara boldı ḳulluḳ bilin / bu ol yol yaŋılma bu ḳulluḳ yolın
DK VI 58 … ler ḳara buġa geldüginde taçlanmamış ḳaġan aṣlan geldüginde bilin bükmiş ḳara buġra geldüginde ne kiçmiş diyeler