İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

bina

21
geçiş
7,8
milyonda
12.520.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
8
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası8210,0
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi124,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,59
AH D 0,00
EÇS D 0,52

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimŞUKuTAHEÇSToplam
binâ···3.5233.523
bina·811221
bînâ···66
bıŋa2···2

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: bina) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
durmagör3212,0614,561,7358,2
ra‘nâdır32608,457,531,7225,5
şeddâdî34337,766,801,7222,4
bire35837,356,371,7120,6
kal‘ai37.7333,662,641,456,0

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“bina” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (21) →
EÇS III 170a Cisr-i Çoban Deli Kâsım Ağa: Nehr-i (---) (---) üzre nev bina {7 göz} bir püll-i a‘lâdır kim gûyâ kantara-i Çoban'dır kim …
KuT T. 38/97b3 … anlarḳa kim taptılar firʿavn uraġutını ançada aydı: ey iḍim bina ḳılu bėrgil maŋa seniŋ üsküŋde ėw uştmah içinde ḳurtġar mėn …
EÇS III 118a … t metîn ü kavî bâb-ı hadîdlerdir kim bu kapu gûyâ yay-misâl bina olunan dîvârın tâ yay kabzası mahallindedir. Handak-ı arîzi …
EÇS VII 84a … üp uğur okuduk. Bire durma-gör bin-a! Bire durma, durma-gör bin-a!" deyü her yanadan bir sadâ gelüp başıma üşüp elim eteğim ö …
KuT T. 35/45a1–2 36 aydı ol kafir: ey haman bina ḳılġıl maŋa köşk bolġay kim teggey men esbablarḳa
AH 341–344 kėrėm bir bina teg aŋar hilm ul ol ya bustan teg ol hilm kėrėm al gül ol y …
EÇS VI 101a … " deyü haber-i sahîh getirince hemân derhâl alay çavuşları "Bina ha" deyü nidâlar edince Paşa-yı kâmkâr "Bismillâh niyyetü'l …
EÇS IV 289a … târîhinde bu kal‘ayı Âl-i Abbâsiyândan Hakkarî pâdişâhları bina etmişdir. Ammâ ismini bilemediler. Niçe kerre dest-i Acem'e …
KuT T. 35/33b3 … diler olarda burun erdiler olar ḳatıġraḳ olardın küçün üküş bina ḳılġan yer içinde taḳı tuttı olarnı taŋrı yazuḳları birle b …
KuT T. 34/29a1–2 97 aydılar: bina ḳılıŋ aŋar bina ḳılmaḳ kemişiŋ anı tamuġ içiŋe