İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

boynı

24
geçiş
8,9
milyonda
11.223.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
7
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig16217,5
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Dede Korkut Kitabı7215,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,70
DLT D 0,00
DK D 0,52

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: boynı) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
bağlu4712,0512,972,0066,9
yençer3311,8313,781,7357,4
yençse3311,8313,781,7357,4
bidevi41711,6411,692,0057,9
yaġı1116110,939,913,31130,5
hava32810,8810,561,7338,3
uzun44108,247,101,9931,5

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“boynı” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (24) →
DK I 31 … ey dirse ḫan biglik virgil bu oġlana taḫt virgil erdemlüdür boynı uzun bidevi at virgil bu oġlana biner olsun hünerlüdür aġay …
KB 5482 er atnı sewindür tilegil tilek / tilek barça kelgey yaġı boynı eg
KB 4015 anın ötrü begler beḍütür küçin / yaġı boynı yençer alır öz öçin
KB 101 bu yaŋlıġ topuġḳa itindi ajun / yaġı boynı egdi kötürdi özün
KB 2022 bu saḳlıḳ bile sen yaġı boynı yenç / boḍunḳa törü ḳıl tiril kiŋrü inç
DK I 87 oġlan burada babasına ṣoylamış görelüm ḫanum ne ṣoylamış boynı uzun bidevi atlar senüŋ gider menüm-de içinde binidüm var ḳ …
DK II 13 … gitdi ḫan ḳazanuŋ oġlı uruz big üç yüz yigid-ilen eli baġlu boynı baġlu gitdi eylik ḳoca oġlı şaru ḳulmaş ḳazan bigüŋ ivi üze …
KB 3639 negü tir eşitgil özin basmış er / hava boynı yençip özin tutmış er
KB 1375 özüŋ otḳa atma bu dünya üçün / hava boynı biçgil et özke öçün
DK I 83 boynı uzun bidevi atlar gider-ise menüm gider senüŋ-de içinde bin …