İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

dem

104
geçiş
38,5
milyonda
3.133.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
238
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
Manichaica I-III1485,7
Dede Korkut Kitabı261,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi10040,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,00
Man D 0,00
DK D 0,33
EÇS D 0,82

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: dem) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
dembeste76710,398,402,6468,4
demi3239,608,721,7330,7
hâtif3719,137,101,7223,7
târîhini41568,986,381,9827,6
o52668,795,932,2031,4
sohbeti31318,716,211,7120,0
kadem42698,465,591,9623,2
urup87638,245,092,7541,0
dedi87848,215,052,7440,6
emân32678,055,191,6815,8
çeküp45587,634,541,9117,6
hemân213.8657,444,144,3281,5
olduğu31.0566,413,201,548,0
yâ31.2526,182,961,517,1
her95.9675,602,292,3914,3
âdem43.7175,101,801,434,3
hazreti55.9454,761,451,423,7
olup1417.2814,721,392,329,8
deyü46.0074,421,111,071,9
olur46.0124,421,111,071,9
edüp1423.9574,250,921,774,7
yine37.3723,720,400,420,2
iki39.4173,370,050,060,0
cümle621.1973,21-0,12-0,220,0
u417.4342,90-0,43-0,690,4
ile523.7692,78-0,55-1,040,8
ammâ315.2292,68-0,65-0,980,7
ve11147.9191,28-2,05-10,4339,4

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“dem” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (104) →
EÇS II 289a–289b … ğdan bir büyük 289b ejdehâ ra‘d-vâr gürleyüp gelir. Hemân dem şeyh "Kıf yâ sü‘bân, kabr-i râhdır. Bi-emrillah ejder lisân …
EÇS VIII 343b … çeşme-sârlardır. Cümleden Ahmed Ağa çeşmesi mükellef ve her dem cârîdir. Cümle suları Lefkada cezîresinden deryâ içre su ke …
EÇS V 97b … ûr İpsala derler. Hakkâ kim pây-ı İslâm Rûm'a kadem basdığı dem salât-ı cum‘a edâ olunduğundan halkı gâyet musallîdir. Ba‘d …
EÇS I 214b İçdiği dem serhoş eder esrik olur dîvânesi
EÇS III 87b … ruhbânları ve mûğpeçeleri var kim her biri deyr-i Mesîh'de dem urup makâm-ı rehâvîde İncîl kırâ’at etdükde gûyâ dem-i Mesî …
EÇS V 124b … car-ı füccâr-ı kallâş baş kaldıra, hemân ol dem küffârların dem nefesleri dem-beste olup demleri ol dem zemîn üzre nakş-ı h …
EÇS III 17b–18a … ar cism [ü] cânı / Tamâmen okudu mektûbu kârî / İşidüp su o dem kıldı karârı
EÇS V 134b Lütf-i Hak itmâmına erdüğü dem hâtif dedi / Mescidin târîhi gûy hû ni‘me dârü'l-müttakîn / …
EÇS IX Y153a … --) (---) (---)]] Ve cânib-i erba‘asındaki olan haremde her dem eyle musanna‘ hurde ruhâm döşelidir kim mücellâ âyîne misâl …
EÇS VIII 212a Ve dahi eyyâm-ı vakt-i şitâda kuzusu ve oğlak keçisi her dem tâzedir. Ve dağlarında keklikleri ve çilleri ve sığın ve ka …