İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

eti

119
geçiş
44,1
milyonda
2.751.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
30
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig340,8
DLT’deki Türkçe parçalar1344,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi11547,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,49
DLT D 0,00
EÇS D 0,75

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKÇBKKBDLTEÇSToplam
eti··31115119
ėti12···3

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: eti) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
peneze91811,0710,473,00118,2
sığır2223910,988,034,67203,6
akçeye129110,878,553,45120,0
vukıyye1016810,167,403,1483,4
deve2254810,086,834,65166,1
koyun185019,896,674,20131,8
yemezler4389,718,221,9938,1
akçeyedir3169,519,051,7332,3
kuzu51089,507,042,2239,1
yiyüp4679,467,401,9933,4
semiz4709,447,341,9933,0
südü4729,427,301,9932,8
hayvân4909,296,981,9830,9
yerler93659,256,132,9659,0
zîrûh4999,236,841,9830,2
lahmı3469,227,531,7225,6
hayvânât41029,216,801,9829,9
kısmı3479,217,501,7225,4
hınzîr3649,077,051,7223,5
yılan52108,966,082,2032,4
lezîzdir3818,946,711,7222,1
timsâh3918,876,551,7121,4
insân31088,766,301,7120,4
darı31218,686,131,7119,7
lezîz53198,555,472,1928,3
balığı32168,205,301,6916,2
at171.8918,114,673,9677,8
balık43918,014,861,9319,3
tatar78937,824,472,5330,1
onar33587,694,571,6613,3
âteş33637,674,551,6613,2
tenâvül35087,294,071,6311,3
zîrâ103.5896,472,982,7624,0
gayrı41.4716,372,951,749,4
kavmi41.7916,102,661,688,0
gâyet83.8516,052,562,3515,1
âdem63.7175,682,191,918,9
beş53.4565,522,041,696,6
üç77.1634,981,471,695,3
deyü56.0074,741,241,292,8

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“eti” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (119) →
EÇS V 96a–96b … l kimesne müddet-i medîd ömr-i girân mâyesinde cidden balık eti ve zî-rûh kısmı hayvânât eti yemeyüp çârsû-yı bâzârda gezme …
EÇS X Y383b … kimesnedir. İsmine şeyh Nâsır-ı Devle derler. Ol gece deve eti ve deve südü ve hûrmâ helvâsı tenâvül etdik. Ekmekleri darı …
EÇS V 96b … erler kim, "Belî sultânım, şeyhimiz ömr-i nâzenîninde balık eti ve gayrı zî-rûh kısmı yemeyüp çârsû-yı bâzâra varmayup dâ’i …
EÇS VII 186a … ları ve doğanları ve Karatayak Tatarları da cümle çiğ balık eti yerler. Hattâ nehr-i Ten'den diri balıkları sayd edüp atlar …
EÇS X Y437a Bu cezîrenin cümle keçileri incü sadefi içinden çıkan lakoz eti yerler. Ve diri balığı ve tuzlanmış salamura balığı dahi ye …
EÇS X Y404b … ve cemel eti ve südüdür. Ve bozası gâyet memdûhdur. Ve kedi eti yemek mübâhdır, ciddi kutta ya‘nî lezîz kedi deyüp vakt-i z …
EÇS II 262b–263a Bu hakîrin ibtidâ at eti yiyüp Tatar askeriyle sefer eşdiğimiz bu Azak senesidir. Bu …
EÇS X Y413a–Y413b … dir kim evvel koyun kebâbı ve kuzu kebâbı ve ceyrân ve deve eti ve deve südü ile darı yerler, ve's-selâm. Gayrı ta‘âmları a …
EÇS X Y339b … a‘zı ni‘met pişerken tuz ile bunu dahi ilkâ ederler, der ân eti ve sâyir ni‘meti muharrâ edüp pişirir. Ammâ bu ni‘meti tenâ …
EÇS I 127a … zümü ve Boşnak Dede gülü ve kaymaklı yoğurdu ve semiz koyun eti meşhûrdur zîrâ çemenzâr yerleri çokdur. Ve,