İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

hali

olası alıntı: Arapça–Farsça Tüm bağlamlar →
14
geçiş
5,2
milyonda
16.936.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
25
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası252,5
Kutadgu Bilig795,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi52,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,33
KB D 0,57
EÇS D 0,39

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTKBAHEÇSToplam
hâli···400400
hâlî···193193
hali27·514
ḫali172·10
hal‘i···44
hâlı···44
halı···33

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: hali) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
dünya32958,317,941,7227,1

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“hali” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (14) →
KB 4678 bu ol dünya hali yorıḳı yolı / kişike ḳatılmaḳ tilese ḳalı
KB 3648 neçe andaġ erse bu dünya hali / açıġ ḳılma özke tiriglik yolı
KB 6445 bu yaŋlıġ turur dünya hali ḳamuġ / uluş birle körgil açılġay ḳapuġ
KB 6348 ayur il hali ne boḍun ḫali ne / negü teg keçer emdi öḍlek küpe
KB 6240 yana aydı hali negü ol anıŋ / negü teg ḳoḍup keldi köŋlüŋ seniŋ
EÇS II 249b … n ve Kanenin ve İllah kuli ve Ristem ve Aparti ve Canesi ve Hali.
KB 5965 YUMUŞÇI CEVABI ÖGDÜLMİŞKE / / unamadı aydı ḳadaşıŋ hali / yawuzraḳ ay bilgem köner teg yolı
EÇS I 64b Bu hal-i pür-melâl dahi Der-i devletde Murâd Hân'a mün‘akis olup sen …
EÇS II 265b … olduğum tahtaya bâr-ı girân olup garkıma sebeb olurlar. Âh hal-i digergûnum neye müncer ola" deyüp perîşân-hâtır olup, "Âyâ …
EÇS I 192a … idir. Kabri Yemen diyârında şehr-i Cüble'de yatır. Bu şehir hali(?) Mekke'ye karîbdir.