İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

her

5.967
geçiş
2.211,4
milyonda
31.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
143
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası252,5
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Dede Korkut Kitabı20616,5
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi5.9442.428,1

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,33
AH D 0,00
DK D 0,78
EÇS D 0,93

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTAHDKEÇSToplam
her21205.9445.967
hėr·1··1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: her) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
birer1.0072.68111,904,4130,244.656,5
biri9412.81911,784,2429,054.086,9
bâr30038410,605,4616,932.022,2
var4337.64610,031,6814,31426,0
birinde1822289,915,5013,191.241,7
gece2051.4319,833,0212,55522,9
gûne2151.8819,812,6912,39458,0
sene3336.2409,801,5912,20299,4
birinin1451809,595,5111,78994,4
şeb1467029,493,5611,06480,5
vardır3128.5689,461,049,08133,3
ikişer1345829,393,7010,69469,6
gûyâ1451.7899,262,209,41222,4
âdem1633.7179,111,317,62104,3
beşer1075189,083,559,46350,6
olup37717.2819,050,303,6715,9
onar983588,993,959,26380,0
ammâ32815.2298,990,283,2312,2
gün1423.3008,971,287,0287,5
kadar1474.2588,880,965,9154,6
ve2.211147.9198,88-0,24-8,6371,3
edüp42923.9578,880,020,250,1
ile40423.7698,80-0,06-0,820,7
u28617.4348,65-0,11-1,331,7
aded1779.0468,590,151,281,8
olur1416.0128,590,412,9210,5
bin21312.2678,58-0,03-0,280,1
üzre20711.8898,57-0,02-0,230,1
yüz20912.2728,55-0,05-0,560,3
ise778198,542,417,12137,3
birine671698,484,497,82317,4
ederler1154.5658,480,513,1913,1
zîrâ1043.5898,480,713,9722,1
ellişer682968,473,707,61237,9
yokdur1154.6458,470,483,0611,9
tarafdan672808,463,767,58240,2
elbette685808,412,737,00147,9
niçe1347.0568,400,100,790,7
birin621948,374,187,44262,0
ü17311.2958,36-0,21-2,043,9

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“her” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (5.967) →
EÇS VIII 248a … ır on aded top kemercikleri var. Cümle demir kapulardır kim her kemerlerin altlarında birer aded mefret top-ı azîmleri var …
EÇS III 4b–5a … t‘â harâmîler eksik değildir kim kemîngâh-ı harâmiyândır ve her bâr 5a emîn değildir, bî-emân yerdir. Andan yine cânib-i …
EÇS IV 407a … h-ı enbiyâ olduğiyçün cemî‘i mülûk ü selâtîn bu şehre gelüp her sene seyr [ü] temâşâ edüp himâye ederlerdi.
EÇS X Y232a Ve her sene vakt-i rebî‘de cemî‘i dünyâ halkı gelüp Ka‘be-misâl ta …
EÇS VIII 317a … lığı demir pençereler olup cümle ümmet-i Muhammed esîrlerin her gece bu zindâna zencîrler ile bağlı ka‘r-ı zindâna endirüp …
EÇS III 123b … nım!" deyü pabuçların çevirüp yol gösterirler. Ammâ elbette her gelene birer tahte'l-kahve fütûrları mukarrerdir. Ve bir ac …
EÇS VIII 218b Her şehrin bir memdûhu var Zihne'nin bardak,
EÇS II 242b … -ili dediler. İzmit ol hâk-i anber-pâkde vâkı‘ olmuşdur kim her tarafı kûşe-i İrem bir diyâr (---)
EÇS VII 56a … anın kendi vücûdunda olan on iki tabyası gâyet metîndir kim her birinde biner aded âdem alur tabyalardır. Kırkar ve ellişer …
EÇS VI 94a–94b … -ı ibret-nümûn Hind fusûskârîsi gibi döşenmiş ferşi var kim her taşı yeşim ve harekânî ve yerekânî ve mermer ve somâkî ve f …