İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ilme*

7 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
66
geçiş
24,5
milyonda
7
biçim
4
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)198,2
Kutadgu Bilig227,2
Dede Korkut Kitabı130,8
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi6225,3

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

ShoR D 0,00
KB D 0,33
DK D 0,00
EÇS D 0,86

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: ilmelyakîn) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ayne’lyakîn234312,7611,424,79334,4
hakka’lyakîn171912,6812,164,12278,1
meşgûl1414511,098,953,73147,5
meşgûllerdir41810,6110,152,0049,3
hâsıl141.1338,585,983,6889,0
allâhümme32248,416,101,7119,5
rûz45527,735,211,9521,2
etdiğimiz34487,585,101,6815,4
şeb47027,424,861,9319,3
hakîr32.3015,382,741,476,3
tâ32.6735,172,521,435,5
olup917.2814,091,411,876,4
ü511.2953,851,181,252,6
yine37.3723,721,060,901,3
u717.4343,711,041,362,9
ve58147.9193,681,003,8224,2
edüp923.9573,620,941,443,2
ammâ415.2293,100,420,510,3
ile523.7692,780,100,160,0
cümle321.1972,21-0,47-0,660,4

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (66) →
EÇS IX Y220b … i medrese hücreleri vardır. Her kim ol medresede sâkin olup ilme meşgûl olur, tekmîl-i fünûn edüp ferîd-i asır olur. Ve elbe …
EÇS II 358a–358b … güzâr etdükçe azacık ta‘âm ye ve azacık söyle ve az uyu ve ilme çok amel eyle. Netîce râh-ı hakkı bulmağa lâzım olan ameldi …
EÇS X Y429a … ûd ve Cân bin Cân kavminin alâyimât u garâyibâtları var kim ilme'l-yakîn ve ayne'l-yakîn ve hakka'l-yakîn hâsıl etdiğimiz üzre cümle …
EÇS VII 61a … zerre kadar tahrîr ve tavsîf olunmak mümkin değildir, tâ ki ilme'l-yakîn ve ayne'l-yakîn ve hakka'l-yakîn hâsıl etmeyince olmaz.
EÇS I 92a Kâlû lâ ilme lenâ illâ mâ allemtenâ. / Sene (---).
EÇS IX Y230a "Allâhümme zidnî ilmen ve gınâen ve vakâren" diye. (---) (---) (---)
EÇS I 71a … yâhâne midir? Bunda üç bin kadar gılmân-ı hâssa şeb [u] rûz ilme meşgûllerdir ve halîfeleri ve yedi dersiâmları ve cenâbınız …
EÇS X Y227a/mük … i erba‘asında niçe mesîregâh ve teferrücgâhlar vardır, ammâ ilme'l-yakîn değil, ayne'l-yakîn hâsıl edüp zevk [u] safâ etdiğimiz bu t …
DK VIII 18 ḳılıç urdılar kesmedi süŋü-y-ile ṣançdılar ilmedi çoban çoluḳ ḳalmadı hep yidi oġuzdan daḫı adam yimege başla …
EÇS VII 153a Hattâ bu hakîr ilme'l-yakîn ve ayne'l-yakîn ve hakka'l-yakîn hâsıl etmeğiçün bu şecere- …