İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

ins*

24 biçim birlikte Tüm bağlamlar →
241
geçiş
89,3
milyonda
24
biçim
4
eserde
0
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig227,2
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Dede Korkut Kitabı261,7
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi23696,4

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,33
AH D 0,00
DK D 0,33
EÇS D 0,92

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: insân) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
vücûdı2314010,957,854,77208,6
hûnı199010,888,214,34182,8
çeşmi1610310,577,763,98143,1
cin112910,389,053,31121,0
hûş106010,097,873,1590,9
hîrelenir9559,967,842,9981,5
cinne779,8510,452,64101,4
bedeni7229,778,802,6473,9
kârı165539,375,343,9087,8
hayvân6909,216,542,4243,0
cesedi61518,975,802,4136,7
fetvâ4408,877,131,9932,0
kabâyı4438,857,021,9831,4
rengi62028,795,382,3933,2
cinnin338,6510,451,7343,5
cinn368,649,451,7335,2
aklı62788,574,922,3729,4
lerzân3248,547,451,7225,4
kıl3398,466,751,7222,4
nev‘i3398,466,751,7222,4
adl3508,406,391,7120,8
la‘lgûn41678,335,071,9420,4
za‘îf3738,295,851,7018,5
rûyı75588,174,132,5027,0
garîb64578,144,202,3223,7
mu‘attar42298,124,611,9218,0
eti31198,095,141,6815,6
râyihai31597,944,721,6713,9
eşkâli65717,923,882,2821,1
gözleri31957,824,431,6512,7
halkının32527,644,061,6311,3
sahrâyı56467,533,442,0314,8
revân44857,503,531,8312,3
nazar45537,373,341,8011,3
benî61.0107,303,062,1514,9
küffârın33907,283,431,578,8
aceb34057,253,371,568,6
a‘yân34737,113,151,547,8
gibi204.6057,082,603,7439,0
zeyn35267,003,001,527,2

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

Örnek bağlamlar

Tümü (241) →
EÇS VI 117a … zebûn etdi ve yine gerüden aslâ imdâd varmadı. Cümle ehl-i insâflar bu ahvâl-i pür-melâli görüp kan ağladı.
EÇS V 87b … ] tedbîriyle bu Aydıncığ'ı eyle amâr etdiler kim yedi yılda ins [ü] cin ve hûş u tuyûr ve dîv ü periler çalışmadan bî-tâb ü …
EÇS II 227a … Âdem kulak şahmesi gibi yumuşak olup âdemin teninden dest-i insân sabunda kayar gibi kayar. Ammâ suyu gâyet suhûniyyet üzre h …
EÇS IV 397a–397b … -ı benî Âdemin cümle damarlarına bile girüp kan ile beden-i insânda gezer deyü Müslim [ü] Buhârî'de hadîs-i sahîh vardır. Kâle …
EÇS IV 313a Netîce-i kelâm ol gün yevm-i âşûrada fezâ-yı Dergezîn hûn-ı insân ile rengîn olup zemîn-i Dergezîn lâle reng olurdu. Ve cemî‘ …
EÇS X Y235a … 'ın dîvânı tertîbi yazılmışdır kim cemî‘i zî-rûh mevcûdâtın ins [ü] cinnin hûş u tuyûrların envâ‘-ı eşkâlleri ol taş gemide …
EÇS VII 131b … sünnet namâzlarınız var. Bu halkı ta‘cîz etmekdir. Yâ garîb insân kifâf-ı nefs-i ehl [ü] iyâl içün ne zamân kâr [u] kisb eder …
EÇS IV 222b–223a … r kal‘a binâ etdim. Fermân pâdişâhımındır" deyince İskender insâf edüp kal‘anın hükûmetin Bedlîs'e ihsân eyledi. Anınçün Bedl …
EÇS VIII 378b … kim vakt-i seherde bir tarafda olan cânlar öte tarafda olan insânları gücile fark eder.
EÇS X Y126b Tiryâk-ı Emîr Balyus, garîb terkîbdir, insânı mahbûb eder ve levni sâf eder.