İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

izin

101
geçiş
37,4
milyonda
3.217.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
8
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kutadgu Bilig113,6
Atebetü’l-Hakâyık1362,6
Dede Korkut Kitabı392,5
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi9639,2

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KB D 0,00
AH D 0,00
DK D 0,29
EÇS D 0,83

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: izin) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
taleb2723711,358,575,18271,1
paşadan61069,897,562,4451,4
izledi339,8811,711,7348,7
gitmeğe61549,597,022,4346,8
isteyüp3379,488,081,7327,9
verilüp31128,856,481,7121,1
verdi43328,245,331,9521,8
alup212.4598,074,834,42100,9
elçi32967,955,081,6815,3
vermeyüp33047,925,041,6815,2
etdikde68337,724,592,3526,7
ricâ33857,664,701,6713,8
verüp111.7227,634,413,1646,6
etmeğe59207,334,182,1119,6
bize35477,254,191,6411,8
melik35877,164,091,6311,4
mâl36137,114,031,6311,2
deyü256.0077,073,804,6486,0
ben36776,983,891,6210,6
mısır’a36816,973,881,6110,6
görüp38466,703,571,599,4
etdik38756,653,521,589,2
içün42.0365,942,711,708,3
etdi32.1515,452,221,364,5
hakîr32.3015,352,121,334,2
hân55.4014,901,631,514,5
edüp1823.9574,621,332,5511,6
sultân34.1934,521,261,011,7
dahi913.1864,471,191,684,8
gelüp35.0514,250,990,861,1
hazreti35.9454,020,750,700,7
üç37.1633,760,480,490,3
paşa39.4783,360,080,090,0
yüz312.2722,99-0,29-0,390,1
cümle421.1972,62-0,67-1,171,0
ile323.7692,04-1,25-2,383,1
ve11147.9191,28-2,01-10,0437,4

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“izin” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (101) →
EÇS III 176a–176b … in çıkarup, "Destûr der, sok elin şu ummân-ı kerâmeye" deyü izin verdikde bu hakîr elim cilbend-i muhabbete sokup des-dırâzl …
EÇS VIII 196a … uğundan esîr başına beşer guruş alsın" ve şer‘an ve kânûnen izin olunup nefs-i cezîre-i Kırım'da yigirmi dörd kadılık yerde …
EÇS VI 44b … te başladı da hakîr müsellim ile Afyonkarahisâr'ına gitmeğe izin taleb etdiğimde "Sen bize birkaç günden lâzımsın" deyüp izn …
EÇS VII 182a … sahrâsında kanda gider, biz bunları buluruz" deyü hakîrden izin alup Halhâlî Dervîş Ahmed ve Dervîş Türâbîyle atlanup gitdi …
EÇS I 64b–65a … ân verüp afv ile mu‘âmele edüp dâğ-ı derûnum söylesem" deyü izin taleb etdikde,
EÇS VII 187b … lar ve ihsânlar edüp andan elçiden Mehemmed Paşa hakîr içün izin alup fakîr elçi hayli müteellim olup,
EÇS X Y266b … olup teberrüken ve teyemmünen el-Mütevekkil'e elçi gönderüp izin taleb edüp anlardan tecdîd-i bî‘at etdi. El-Mütevekkil dahi …
EÇS VII 152b … ay oğlu yeni hâna gideriz" deyü izin taleb etdiklerinde hân izin verince hemân Şîrîn beği eydir:
EÇS I 153b … r olmaların ricâ etdiler. Resûl-i Hudâ dahi Sahâbe-i kirâma izin verüp nehb [ü] gâret olunup evlâd [u] iyâllerin {esîr edüp} …
EÇS VII 73a … sı ile vedâlaşup yine ihsânlar alup bizim elçi paşadan dahi izin alup bir kîse harc-ı râh ve bir küheylân esb-i sabâ-sür‘at …