İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

kar

205
geçiş
76,0
milyonda
1.591.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
500
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)292,4
Uigurica I-IV1158,4
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi20282,5

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,33
U D 0,00
EÇS D 0,67

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimMaitUTTKBDLTDKEÇSToplam
kâr······674674
kar21····202205
ḳar1·1134·10
kār·····4·4
ka‘r······11

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: kar) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
yağup143810,889,243,74157,5
boran93210,288,852,9995,4
yağdı82410,169,102,8288,0
yağar83410,108,602,8281,5
yağmur8579,977,852,8272,4
kurdu5179,538,922,2353,5
tûfân5189,528,842,2352,8
çekerek112929,505,953,2669,6
buz102659,455,963,1163,3
dipi5419,387,652,2243,7
sökerek4109,259,362,0045,8
yağmadan338,8810,681,7344,4
zülâl51438,885,852,2030,9
yatup51508,855,782,2030,4
taşıyup41128,695,881,9724,9
kâhîce41138,695,861,9724,8
şiddeti95428,624,772,8942,4
teskîn3538,576,541,7121,4
getir3628,526,311,7120,5
minâre41838,405,171,9421,0
beyâz171.5348,324,193,9066,9
eksik31138,275,451,6916,9
temmûz’da31348,185,201,6915,9
şitâ31358,185,191,6815,8
gücile31378,175,171,6815,7
karış31388,165,161,6815,7
üzümü31388,165,161,6815,7
dedikleri31498,125,051,6815,2
kış31718,034,851,6714,4
bulunur31947,944,671,6613,7
gice43417,914,271,9016,1
mâhı56257,623,722,0716,6
ale’ssabâh44637,623,831,8613,8
günü32977,614,051,6311,3
hayme33017,604,041,6311,2
etdikleri33297,523,911,6210,7
kalup69307,443,412,2217,5
üzre6211.8897,393,106,96159,1
sahrâyı46467,273,351,8011,4
başı46497,263,341,8011,3

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“kar” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (205) →
EÇS VII 55b … r yıl mukaddem Budin'de meştâ edüp hemân nevrûzdan mukaddem kar alaca olmağa başlayınca asker-i İslâm ile Beç altında kar ü …
EÇS X Y334b … vâsına müşâbeheti vardır. Azîm yağmur ve karlar yağar, ammâ kar tîz mahvolur. Ve ba‘zı zamân kırağı ve dolu yağar. Zîrâ şeh …
EÇS II 349a … dâ bir dipi ve boran dahi kopdu kim tâ sabâha dek beş karış kar yağdı. Ba‘de'l-fecr borular çalınup "göç"dür deyü haber olu …
EÇS X Y227b/mük–Y228a Ve âb-ı hayât nehirler zuhûr edüp cereyân edüp kar ve yağmurlar yağup cemî‘i kara dağlar çengelistân ve ormani …
EÇS VI 138a … ları geçmeyüp ol vakt-i sabâh niçe bin aded pür-silâh asker kar üzre hayme vü hargâhsız atları dahi ellerinde ve kılıçları …
EÇS V 14a Hamd-i Hudâ Bitlis şehrinde her gün binüp kar söküp atları yarandırup saman vermeyüp cürd etdiğimizden at …
EÇS X Y228a … akîkatü'l-hâl Kethudâ İbrâhîm Paşa asrında bir sabâh bayağı kar yağup zemîni beyâz eyledi. Ve yine ol mahallerde bir azîm t …
EÇS II 230b … rillahi Te‘âlâ âb-ı zülâl dedikleri mahluk, niçe bin yıllık kar içinde bunda bulunur. Mülûk-i âlem murâd edinse bu kadar bi …
EÇS VII 125b … adır gibi oldukda atının çirkisi, ya‘nî tegeltisi altındaki kar üzre döşeyüp eğerin başı altına koyup eğer hânesinde kılıcı …
EÇS II 263a Menzil-i Yörembay: Bunda dahi kar üzre yatup ale's-sabâh yine atlara süvâr olup ılgar ile yin …