İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

kir

13
geçiş
4,8
milyonda
17.892.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
4
eserde
354
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)3138,5
St. Petersburg'taki Uygurca metinler (Shogaito)4392,7
Kutadgu Bilig568,0
Dede Korkut Kitabı130,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,49
ShoR D 0,00
KB D 0,55
DK D 0,00

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimMaitUShoRKBDKEÇSToplam
kır·····1414
kir3·451·13
ḳır·1·3··4
kîr·····22

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: kir) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
tapçalıġ3412,5014,251,7356,6

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“kir” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (13) →
ShoR 6.3.2 /35 … iglerig] 廻身背住 et’öz-in tegz-intürüp arḳa bêrip turdı 穢 [食長養 kir tapçalıġ] aş-ıġ üklitdeçi aşdaçı ol ::
Mait kir / / - ... tumşuḳlug tarmaḳ--lag boylar kel- / / / tolp et-ö …
KB 2808 … ġ tıḍsa işçi er at köŋli sır / er at köŋli sınsa alır begke kir
KB 6463 ḫaram birle köŋlüm ḳara boldı kir / bilig işke tutmaz özüm yüzde bir
KB 3672 bayat yarlıġın ḳıl özüŋ ḳulluḳı / uçup kir sarayḳa erejin salın
ShoR 7.2 /60–87 … [kir tapçalıġ aşḳa tayaḳ-] lıġın 當断穢食 inçip tarġarġuluḳ ol kir tapça-lıġ [aşıġ 於食 aşta] bögüş urup 思惟而食 saḳınur bögünür-le …
KB 4101 ayıttuḳta sözle oḳıduḳta kir / selamet terilgil tuçı bol aġır
DK IV 83 … duġum senüŋ-içün ḳoŋur atum yonltmışam senüŋ içün aġ ṭonuma kir eklendi senüŋ-içün menüm başum ḳurban olsun
ShoR 7.2 /60–87 bo yaŋça têgil 衣穢食者 [kir tapçalıġ aşḳa tayaḳ-] lıġın 當断穢食 inçip tarġarġuluḳ ol kir t …
KB 6457 ḫalal yitti barça ḫaram üstedi / ḫaram yigli köŋlin ḳara kir tudı