Veriyi tablo olarak gör
| Eser | Geçiş | Milyonda |
|---|---|---|
| Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası | 11 | 288,8 |
| Kutadgu Bilig | 12 | 163,1 |
| Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi | 52 | 21,2 |
Metin içindeki dağılım
Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).
Yazım değişkeleri
Tarihsel ses ve yazım denklikleri →Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.
Eserlere göre kullanım
Tüm anlam ayrışmaları →Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: mesel) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.
Eşdizimlilik
Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.
| Eşdizim | Birlikte | Toplam | Konum | logDice | MI | t | G² |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| darbı | 53 | 99 | 13,28 | 11,23 | 7,28 | 759,7 | |
| türkçe | 6 | 50 | 10,62 | 9,08 | 2,44 | 64,3 | |
| nâsda | 10 | 171 | 10,38 | 8,04 | 3,15 | 92,3 | |
| kelâmdır | 3 | 14 | 10,11 | 9,91 | 1,73 | 35,9 | |
| meŋzetü | 4 | 46 | 10,08 | 8,61 | 1,99 | 40,2 | |
| elsinei | 5 | 97 | 9,90 | 7,86 | 2,23 | 44,8 | |
| efvâhı | 6 | 138 | 9,85 | 7,61 | 2,44 | 51,7 | |
| urdı | 3 | 70 | 9,41 | 7,59 | 1,72 | 25,7 | |
| olmuşdur | 35 | 1.850 | 9,22 | 6,41 | 5,85 | 244,6 | |
| keldi | 3 | 150 | 8,77 | 6,49 | 1,71 | 21,1 | |
| kalmışdır | 3 | 222 | 8,37 | 5,93 | 1,70 | 18,8 | |
| kelâmı | 3 | 294 | 8,06 | 5,52 | 1,69 | 17,1 | |
| taŋrı | 6 | 909 | 7,64 | 4,89 | 2,37 | 29,2 | |
| deyü | 24 | 6.007 | 7,01 | 4,17 | 4,63 | 94,3 | |
| er | 3 | 697 | 6,99 | 4,27 | 1,64 | 12,1 | |
| olmuş | 7 | 1.824 | 6,92 | 4,11 | 2,49 | 26,8 | |
| hâlâ | 8 | 3.721 | 6,11 | 3,27 | 2,54 | 22,1 | |
| âdem | 4 | 3.717 | 5,11 | 2,27 | 1,59 | 6,3 | |
| gibi | 4 | 4.605 | 4,81 | 1,97 | 1,49 | 5,0 | |
| ammâ | 4 | 15.229 | 3,10 | 0,24 | 0,31 | 0,1 | |
| olup | 3 | 17.281 | 2,50 | -0,36 | -0,49 | 0,2 | |
| ve | 4 | 147.919 | -0,18 | -3,04 | -14,45 | 42,4 |
Hemen solunda
Hemen sağında
Biçim ailesi
mesel* ile tüm bağlamlar →“mesel” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.
Örnek bağlamlar
Tümü (75) →| KuT T. 38/96a3 | 10 belgülüg ḳıldı taŋrı | mesel | anlarḳa kim tandılar nuh uraġutını lut uraġutını erdiler ik … |
| KuT T. 38/97b3 | 11 belgülüg ḳıldı taŋrı | mesel | anlarḳa kim taptılar firʿavn uraġutını ançada aydı: ey iḍim … |
| KB 1322 | seringil serinmek eren ḳılḳı ol / serinse bulur er | mesel | kökke yol |
| EÇS X Y179b | … hâkim yokdur; ve alîl a‘mâ çokdur, kehhâl yokdur. Bu darb-ı | mesel | gâyet sahîh kelâmdır. İki âdemin biri bi-emri Hudâ alîl olu … |
| EÇS IX Y258a–Y258b | … mîn olup ten-perver olsa, "Kisve suyu içmişdir" deyü darb-ı | mesel | olmuşdur. |
| EÇS III 9a | … âsda Nasreddîn Hâce : Nasîhatlerin ve letâyifâtların darb-ı | mesel | edüp isti‘mâl ederler. Cümleden biri; bir gün Timur, Hâce i … |
| KuT T. 36/42b3 | … müjde bėrilse olarda biri anıŋ birle kim urdı rahmanḳa bir | mesel | söz: bolur yüzi ḳara ol öwkelig bolur |
| KuT T. 30/68b2 | 75 Urdı taŋrı bir | mesel | bir ḳul alınmış erkedmes umas nerse üze kimke kim ruzi ḳıls … |
| KuT T. 30/69b2 | 76 toḳıdı taŋrı bir | mesel | iki er birle ikide biri aġın ol umas nerse üze ol ḳaçan kim … |
| EÇS VII 185b | … ân: Âb [u] hevâsı gâyet latîfdir, ammâ efvâh-ı nâsda darb-ı | mesel | olmuş bir kelâmdır kim "Şâm-ı cennet-meşâmın cennet-i me’vâ … |