İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

sal

11
geçiş
4,1
milyonda
20.257.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
373
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Uigurica I-IV5792,1
Kutadgu Bilig113,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi52,0

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

U D 0,39
KB D 0,00
EÇS D 0,55

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimMaitUKBEÇSToplam
sâl···5656
şâl···2222
şal1··1314
sal·51511

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: sal) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
sögütke3512,5814,171,7355,4
uluġ33987,917,851,7226,8
ve4147.919-0,17-0,27-0,410,2

Dağılımsal komşular deneysel

Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.

“sal” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (11) →
U II, T. III M. 207.-30–37 … uġ sal sögüt-ke oġsatı ksatirik oġus-ınta erser .. azu uluġ sal sögüt-ke oġsatı siristi bayaġut-lar oġus-ınta toġmaġ-ı bolu …
EÇS VII 110a … etden nûş edüp ve yigirmi at ölmüş şehîdlerini de atlarıyla sal çatup vücûdların Kırım'a götürdüler.
KB 5876 sözüg barça tıŋla kerekini al / kereksiz sözüg sen yana ere sal
U II, T. III M. 207.-30–37 … .. uluġ sal sögüt-ke oḳsatı braman oḳus-ınta erser azu uluġ sal sögüt-ke oġsatı ksatirik oġus-ınta erser .. azu uluġ sal sö …
EÇS V 50a … fetü'l-ayn içre hâzır olan gemiler ve kayık ve çırnıklar ve sal ve potlar ve tulumlar ile cümle asker nehr-i Turla'yı geçüp …
U II, T. III M. 207.-30–37 anta uluġ tüz oġus erser .. inçe ḫltı .. uluġ sal sögüt-ke oḳsatı braman oḳus-ınta erser azu uluġ sal sögüt-k …
U II, T. III M. 225-3-1–4 … is ayaġ-ḳa tekimlig köni tözüni tuimıs uz açılmıs çeçek-lig sal sögüt--ler ėligi ḫan-ı burḫan ḫutıŋa .. yükünür--mn
U II, T. III M. 185.-3 … me bir ödün adı kötrülmis strayastris tŋri yėr-inte sudaram sal atlġ tŋri-ler-niŋ yıḳılḳuluġ ḫursadılu ḫavsadılu tŋridem vi …
EÇS I 43b … --) şehrinden Nîl ile İskenderiyye'ye andan Karınca Kapudan sal gemilere tahmîl edüp muvâfık eyyâm ile İslâmbol'da Unkapanı …
EÇS II 282b … tada yâ Hızr-i İlyâs / Dergâhına mensûbdur ol beyne'n-nâs / Sal devleti bünyâdına avnü-ile esâs