İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

tesbih

16
geçiş
5,9
milyonda
15.409.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
2
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası13341,3
Kutadgu Bilig113,6
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi20,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,67
KB D 0,00
EÇS D 0,33

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTKBEÇSToplam
tesbîh··2424
teşbîh··1919
tesbih131216

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: tesbih) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
hamd31559,178,671,7330,2
hem49057,156,541,9828,5

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“tesbih” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (16) →
KuT T. 34/38b3 143 eger bolmasa ol tesbih aytıġlılardın
KuT T. 34/43a3 166 biz namaz tesbih ḳılıġlılar-miz
KuT T. 31/43b1 33 tesbih ḳılalıŋ tėp sėni üküş
KuT T. 35/21b3 75 ve körgey sen feriştelerni ḳapsap anlar ʿarş yöresinde tesbih ayurlar iḍileriŋe hamd aytur hükm ḳılnur olar ara könilik b …
KuT T. 35/25b2 7 anlar kim kötrürler taḫtnı ol kimerseler anıŋ yöresinde tesbih ḳılurlar iḍileriŋe hamd aytu taparlar aŋar taḳı yarlıḳatu ḳ …
KuT T. 31/7a3 … çıḳtı öz boḍnı ʿibadet ḳılġu yerdin işaret ḳıldı olarḳa kim tesbih ḳılıŋlar tėp erte hem kėçe
KuT T. 28/63b2–3 … anlar kim iḍiŋ üskinde uluġsıġlıḳ ḳılmazlar anıŋ tapuġıdın tesbih ayturlar aŋa aŋar secde ḳılurlar
EÇS II 292b–293a … den çullu küheyl at ve latîf sultânî destmâllar ve bir incü tesbih ve bir çift çârkâb tîrkeş verüp Tebrîz hânı elçisi Seyf Alî …
KuT T. 37/80b3 40 hem tünle tesbih ḳılġıl aŋar hem secde soŋlarında
KB 3287 turup yundı ḳıldı yana taŋ namaz / du‘a ḳıldı tesbih yime küḍti az