Veriyi tablo olarak gör
| Eser | Geçiş | Milyonda |
|---|---|---|
| Irk Bitig | 1 | 771,0 |
| Kutadgu Bilig | 1 | 13,6 |
| Dede Korkut Kitabı | 5 | 154,1 |
| Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi | 112 | 45,8 |
Metin içindeki dağılım
Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).
Yazım değişkeleri
Tarihsel ses ve yazım denklikleri →Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.
Eserlere göre kullanım
Tüm anlam ayrışmaları →Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: tiz) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.
Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.
Eşdizimlilik
Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.
| Eşdizim | Birlikte | Toplam | Konum | logDice | MI | t | G² |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| çağırın | 5 | 17 | 10,23 | 9,70 | 2,23 | 58,9 | |
| cellâd | 5 | 44 | 9,97 | 8,33 | 2,23 | 48,4 | |
| gitsin | 3 | 29 | 9,38 | 8,20 | 1,73 | 28,4 | |
| getirin | 3 | 35 | 9,32 | 7,92 | 1,72 | 27,3 | |
| ḳavat | 3 | 35 | 9,32 | 7,92 | 1,72 | 27,3 | |
| gelsin | 3 | 66 | 9,05 | 7,01 | 1,72 | 23,3 | |
| kalem | 3 | 82 | 8,93 | 6,70 | 1,72 | 22,0 | |
| şu | 7 | 361 | 8,90 | 5,78 | 2,60 | 42,5 | |
| edin | 3 | 150 | 8,51 | 5,82 | 1,70 | 18,4 | |
| dedikde | 12 | 968 | 8,50 | 5,13 | 3,37 | 62,4 | |
| yohsa | 3 | 291 | 7,91 | 4,87 | 1,67 | 14,5 | |
| der | 5 | 613 | 7,81 | 4,53 | 2,14 | 21,9 | |
| dedim | 3 | 353 | 7,70 | 4,59 | 1,66 | 13,4 | |
| eydür | 3 | 480 | 7,36 | 4,15 | 1,63 | 11,6 | |
| olsun | 4 | 760 | 7,22 | 3,90 | 1,87 | 14,2 | |
| deyüp | 9 | 1.971 | 7,14 | 3,69 | 2,77 | 29,6 | |
| baba | 3 | 710 | 6,89 | 3,58 | 1,59 | 9,4 | |
| dedi | 3 | 784 | 6,77 | 3,44 | 1,57 | 8,9 | |
| karşu | 3 | 912 | 6,58 | 3,22 | 1,55 | 8,1 | |
| vezîri | 3 | 984 | 6,48 | 3,11 | 1,53 | 7,6 | |
| verüp | 4 | 1.722 | 6,15 | 2,72 | 1,70 | 8,3 | |
| deyü | 13 | 6.007 | 6,12 | 2,62 | 3,02 | 25,5 | |
| bizim | 3 | 1.355 | 6,06 | 2,65 | 1,46 | 6,0 | |
| mehemmed | 4 | 3.045 | 5,37 | 1,90 | 1,46 | 4,7 | |
| paşa | 11 | 9.478 | 5,23 | 1,72 | 2,31 | 11,0 | |
| hemân | 3 | 3.865 | 4,62 | 1,14 | 0,94 | 1,5 | |
| olup | 10 | 17.281 | 4,24 | 0,71 | 1,23 | 2,1 | |
| hân | 3 | 5.401 | 4,15 | 0,65 | 0,63 | 0,5 | |
| üzre | 6 | 11.889 | 4,03 | 0,52 | 0,74 | 0,7 | |
| olur | 3 | 6.012 | 4,00 | 0,50 | 0,51 | 0,3 | |
| dahi | 6 | 13.186 | 3,89 | 0,37 | 0,55 | 0,4 | |
| iki | 4 | 9.417 | 3,78 | 0,27 | 0,34 | 0,1 | |
| yine | 3 | 7.372 | 3,71 | 0,21 | 0,23 | 0,1 | |
| ammâ | 4 | 15.229 | 3,09 | -0,43 | -0,69 | 0,4 | |
| cümle | 5 | 21.197 | 2,94 | -0,58 | -1,11 | 0,9 | |
| edüp | 4 | 23.957 | 2,44 | -1,08 | -2,23 | 2,9 | |
| ile | 3 | 23.769 | 2,04 | -1,48 | -3,11 | 4,6 | |
| ve | 13 | 147.919 | 1,52 | -2,01 | -10,87 | 43,9 |
Hemen solunda
Hemen sağında
Dağılımsal komşular deneysel
Yalnız derlemde en az 8 kez geçen biçimler için hesaplanır.
Biçim ailesi
tiz* ile tüm bağlamlar →“tiz” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.
Örnek bağlamlar
Tümü (119) →| EÇS II 353b–355b | … n kandesin, paşa seni arar, durma binelim" deyü atdan inüp " | Tiz | hacı baba, şunlara kahvealtı gör ve oğlanlar atları eğerlen … |
| EÇS III 17a | … iler ol bınara şimdi Ebrîz / Ne hikmetdir ki akar şöyle tiz | tiz | / Cemî‘an etdiler tecdîd-i îmân / İdüp tasdîk olup cümle mü … |
| EÇS II 366a–366b | … ar buyurdu versin" deyü Varvar'ın leşin gösterüp şaka edüp " | Tiz | şuna bir buyurdu verin. Durmasın gitsin, yohsa şimdi Varvar … |
| EÇS II 364a–365a | … erin" deyü dest-i şerîfin bûs etdim. Gûyâ eli kan kokardı. " | Tiz | Halîl Efendi! Mehemmed Paşa oğluma ve Bâkî Paşa'ya ve Seydî … |
| EÇS II 287b | … rı gâyet mahbûb olurlar. Andan sonra zeber-dest tüvânâ olup | tiz | sakallanıp kıllı âdemleri olur. Ammâ cümlesi halîm ve selîm … |
| EÇS IV 396b | … n olup vakt-i zuhuru edâ idem derken başına niçe âdem üşüp " | Tiz | bize imâmet eyle, bu kerre bu namâzı benî Âdem imâmetiyle k … |
| EÇS II 330a–331b | … izin hâtırınız içün katl etmem. Ammâ pâdişâhıma arz ederim. | Tiz | dîvân efendisin çağırın" deyü fermân edüp murâd [u] merâmı … |
| EÇS II 350b | … nlar etdi. Paşa, kapucular bölükbaşısın mahkemeye gönderüp " | Tiz | kapucubaşı bu ânda atlanup geldiği izine gitsin. Yohsa yüzü … |
| EÇS III 104a–104b | … gidersiz!" deyü ibrâm [u] ilhâh edüp paşa "Emir pâdişâhın. | Tiz | tuğlar gitsin!" deyü çavuşlar huzûrunda tuğları Çekmece'ler … |
| EÇS III 169b | … a‘lûm-ı hümâyûnları olunca Sokullu Mehemmed Paşa'ya eydür: " | Tiz | şu oğlunun zulmün re‘â[yâ] ve zu‘afâ üzerinden izâle eyle, … |