İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

turmaz

12
geçiş
4,4
milyonda
19.032.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
1
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Maitrisimit Nom Bitig (Hami)146,2
Abhidharma (Shogaito)8201,3
Kutadgu Bilig340,8

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

Mait D 0,00
Abh D 0,48
KB D 0,49

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimMaitAbhKBDKToplam
turmaz183·12
ṭurmaz···33
türmaz·1··1

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: turmaz) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ikileyü47610,5410,532,0050,8
yene32778,418,251,7328,5

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“turmaz” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (12) →
Abh 3756–3757 ol tüz arasız basudçı alḳu bilig-ler turmaz üçün adı bolmış ol ḳurulmış <örledmiş> tėp以此等无間縁nedegin tėp …
KB 5514 tapuġda yorıġlı umınçḳa yorır / tapuġçı umınç kesse turmaz barır
KB 6134 kölike turur dünya devlet küni / kölike bir ök yirde turmaz köni
Abh 3704–3707 … ġ-ın tükel bolmamaḳ üz-e üç basudçı-lar tüşürülüp kemişilip turmaz yene amtı siz-ler-ke ayıdur biz.
Abh 705 tek öçür -mek üz-e uruġ-ın öz-in ök turmaz tėptėser.
KB 3542 yana ḳılḳı irsel ḳılınçı yayıġ / begi birse turmaz tükel üç ayıġ
Abh 682 … bilmemek-ler-te erdmiş öd -ki-si erde tüketdi yene ikileyü turmaz.
Abh 3443–3444 ödsüz ḳudrulmış-lar-nıŋ niz-vanı-lar-ı ikileyü turmaz yene iş-i negül ikileyü bışrunup yörün -dekin.
Abh 1399 alḳu niz-vanı-ta ulatı-lar-ı yme ök yügerü turmaz.
Abh 690–693 … üz-e tuġmaḳ-sız törün kim kelmedük ödte birdemleti ikileyü turmaz üçün anın söz-lemiş ol bulu yrlıḳap birdemlig yöründek-in t …