İçeriğe geç
Tarihsel DerlemEski Türkçe · Karahanlı · Eski Anadolu · Osmanlı Türkçesi · 7.–17. yy.
Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi logosu Çukurova Üniversitesi logosu
Sözcük profili

va‘de

olası alıntı: Arapça–Farsça Tüm bağlamlar →
47
geçiş
17,4
milyonda
6.381.
sıklık sırası
186.866 biçim içinde
3
eserde
13
ekli biçim
biçim ailesi
Eserlere göre sıklık (milyonda) — eserler kronolojik sırada
Veriyi tablo olarak gör
EserGeçişMilyonda
Kur’an Tercümesi Rylands Nüshası38997,6
Kutadgu Bilig227,2
Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi72,9

Metin içindeki dağılım

Her çizgi bir geçiştir; soldan sağa metnin başından sonuna. Juilland D, sözcüğün metnin on parçasına ne kadar eşit yayıldığını ölçer (1 = tam eşit).

KuT D 0,86
KB D 0,33
EÇS D 0,63

Aynı sözcüğün çeviriyazı harfleri (ḳ/k, ġ/g, ḍ/d, ė/e, ŋ/n…) bakımından farklı yazılan biçimleri ve hangi eserde kullanıldıkları. Farkların önemli bir bölümü edisyonların çeviriyazı geleneğinden kaynaklanır; bir kısmı ise gerçek ses gelişimini yansıtır. Eş yazımlı farklı sözcükler de listeye girebilir.

BiçimKuTKBDKEÇSToplam
va‘de382·747
va’de··4·4
vaᶜde2···2

Eserlere göre kullanım

Tüm anlam ayrışmaları →

Sözcüğün (yazım farkları birleştirilerek: vade) her eserde ±3 sözcüklük pencerede birlikte geçtiği sözcükler. Ortadaki sütun iki eserin paylaştığı bağlamlardır; yanlardakiler yalnız o esere özgüdür. Benzerlik iki eserdeki bağlam profillerinin kosinüsüdür: 0'a yakın değer sözcüğün o eserlerde farklı anlam ya da işlevle kullanıldığını düşündürür.

Karşılaştırma için sözcüğün en az iki eserde 5 ya da daha çok geçmesi gerekir; şu an yalnız bir eserde bu sıklığa ulaşıyor.

Eşdizimlilik

Sözcüğün ±4 sözcüklük penceresinde en az 3 kez birlikte geçtiği sözcükler. logDice (Rychlý 2008) derlem boyutundan bağımsız ve kararlıdır; MI seyrek ama güçlü bağları, t-puanı sık ve güvenilir bağları öne çıkarır; G² birlikteliğin istatistiksel anlamlılığıdır (≥ 10,83 → p < 0,001). Konum profili sözcüğün solda mı sağda mı durduğunu gösterir.

EşdizimBirlikteToplamKonumlogDiceMItG²
ḳılnur41011,1711,492,0057,6
ḳıldımız57110,448,982,2352,7
ḫilaf33410,259,311,7333,0
körklüg41019,798,151,9937,4
sizke72239,737,822,6362,3
ḳıldı82789,667,692,8169,8
olarḳa73729,107,082,6355,0
eger43308,446,441,9827,9
taŋrı109098,426,303,1268,0
sizler54328,426,382,2134,4
hem39056,694,571,6613,3
olunup41.7536,194,031,8814,9
içinde34.2734,512,331,394,9
deyü36.0074,021,841,253,3

Dağılımsal komşular deneysel

Benzer bağlamlarda geçen sözcükler (±3 pencere, PPMI vektörleri, kosinüs). Anlamca değil, kullanımca yakınlık gösterir.

“va‘de” ile başlayan ekli biçimler — Eski Türkçenin eklemeli yapısı. Yalnız biçimsel başlangıca bakılır; farklı kökler de girebilir.

Örnek bağlamlar

Tümü (47) →
KuT T. 32/39a3 61 ol kişike vaʿde ḳıldımız körklüg vaʿde ol körügli anı ol kişi teg mü inçründürdimiz anı yaḳın tiri …
EÇS X Y188a … kadîmleri ve nedîm-i hâsları olmak ile bunlara birer ağalık va‘de olunup paşaya karîb semmûr kürkler ile muhteşemâne başların …
KuT T. 31/24a2–3 61 Turġu uştmahlar ol kim vaʿde ḳıldı taŋrı ḳullarıŋa belgüsüzin yaʿni ġaybın ol taŋrı erür …
KuT T. 31/67b2 … tiriglik içinde aysa sen: yaḳmaḳ yoḳ bütünlükin saŋa turur vaʿde ḫilaf ḳılınmaġay sen aŋa baḳġıl seniŋ taŋrıŋa ol kim ulanmı …
KuT T. 37/86b3 22 kök içinde ruziŋiz ol kim vaʿde ḳılınur sizler
EÇS II 256b–257a … isterler. Ol dahi "Bunlar kabâ’il-i Kureyş'dendir. Bunlara "va‘de ve vefâ olmaz" deyü ibtidâ Lazki'ye Gönye kal‘asından içeri …
KuT T. 33/80b1 … larḳa bitig olar belgülüg hüccet üze tururlar andın yoḳ kim vaʿde bėrmez zalimler amarıları amarıḳa meger armaḳ
KuT T. 35/67a1 … ınıŋ vaʿdesi çın turur ya körkitgey-miz saŋa ol kim amarını vaʿde ḳılur-miz olarḳa azu canıŋnı alġay men seniŋ bizke yandurul …
KuT T. 35/38b1 … ıŋ üze yalġanlıḳı eger bolsa köni teggey sizke anıŋ amarısı vaʿde ḳılur sizke. ol taŋrı köndürmez anı kim ol teŋde keçgen yal …
KuT T. 34/12a1–3 … ḳ bizke kim ḳopġurdı bizni yatġu yerimizdin bu ol turur kim vaʿde ḳıldı taŋrı: rast aydı yalavaçlar